Koniec roku zawsze wygląda podobnie. Normalsi sumują roczne plany, co się udało, co nie do końca, dziennikarze kulturalni proszeni są natomiast o zestawienia, rankingi, "topki". Robię to zawsze z pewnym, do pewnego stopnia kokieteryjnym, ociąganiem; pamiętając, że tego rodzaju zestawienia to zawsze, do pewnego stopnia, kwestia nastroju, przyjmowania bodźców z zewnątrz, nawet mimowolnego wsłuchiwania się w to, co piszą lub mówią inni, albo najzupełniej prywatnych, niezależnych od dzieła, personalnych sympatii czy antypatii. Tak to działa i nie ma sensu z tym polemizować.
Z reguły roczne podsumowania filmowe wyglądają podobnie. Tytuł, przy nim nazwisko reżysera, parę zdań komentarza. Tyle. A przecież, nikomu nie potrzeba tego tłumaczyć, kino to sieć naczyń połączonych. Nie tylko reżyser (tak, bez wątpienia najważniejszy), nie tylko aktorzy (bardzo ważni). W "Alternatywnym Rankingu Filmowym" próbuję właśnie doceniać "tych innych": charakteryzatorów, kostiumografów, mistrzów oświetlenia itd.
Zasługują - jak inni - na zauważenie. Pracują na wspólne konto ostatecznego dzieła jakim jest gotowy film, ale nie są najczęściej zapraszani na festiwale, spotkania autorskie, poza premierami w zasadzie większości z nich nie dostrzegamy. A są ważni, bardzo ważni. I wiedzą o tym najlepiej reżyserzy właśnie, albo producenci. Bez dźwiękowców, reżyserów obsady, bez odtwórców ról drugoplanowych i epizodycznych, nie ma kina. Polskiego kina nie ma również.
Stąd idea mojego "Rankingu". Spośród polskich produkcji wyprodukowanych lub pokazanych w kinach czy w streamingu w 2025 roku (wydaje mi się, że widziałem chyba prawie wszystko), wybrałem nazwiska tych artystów, których praca wydała mi się w tym roku najciekawsza. Intencjonalnie nie umieszczam kategorii, które regularnie pojawiają się w rocznych podsumowaniach - najlepszy film, reżyser, rola męska, rola kobieca, skupiając się na profesjach i funkcjach często pomijanych.
Gigantyczna ilościowo produkcja zmusiła mnie do selekcji. Nie brałem pod uwagę krótkich metraży, seriali, filmów dokumentalnych czy animowanych, skupiając się wyłącznie na pełnometrażowych filmach fabularnych. Niezależnie jednak od konkretnych nazwisk, tytułów filmów, wyróżnionych czy nie, owo zestawienie jest dla mnie wyrazem wdzięczności dla wszystkich filmowych ekip tworzących siłę, energię i moc kina polskiego.
Polskie kino AD 2025 ma Waszą twarz.
NAJLEPSZE ROLE DRUGOPLANOWE
Andrzej Konopka - Hubert Raban, ojciec Sergiusza w filmie "LARP. Miłość, trolle i inne questy" w reżyserii Kordiana KądzieliGrażyna Błęcka-Kolska - Starucha w filmie "Las" w reżyserii Joanny ZastróżnejSandra Korzeniak - Julie Kafka, matka Franza w filmie "Franz Kafka" w reżyserii Agnieszki Holland
NAJLEPSZE ROLE EPIZODYCZNE
Lech Dyblik - Patryk w filmie "Triumf serca" w reżyserii Anthony'ego D'AmbrosioOlgierd Łukaszewicz - Aleksander w filmie "Uwierz w Mikołaja 2" w reżyserii Anny WieczurBłażej Peszek - urzędnik w filmie "Człowiek od wszystkiego" w reżyserii Anki Sasnal i Wilhelma Sasnala
NAJLEPSZY CASTING
Paulina Krajnik - "Teściowie 3" w reżyserii Jakuba MichalczukaKatarzyna Gryciuk-Krzywda - "LARP. Miłość, trolle i inne questy"Nadia Lebik - "Ministranci" w reżyserii Piotra Domalewskiego
NAJLEPSZE KOSTIUMY
Magdalena Biedrzycka, Justyna Stolarz - "Chopin, Chopin!" w reżyserii Michała KwiecińskiegoHanka Podraza - "Królestwo" w reżyserii Michała CiechomskiegoSławomir Blaszewski i Manfred Thierry Mugler - "Las"
NAJLEPSZA SCENOGRAFIA
Marta Zając - "Północ / Południe" w reżyserii Sebastiana PańczykaKatarzyna Sobańska, Marcel Sławiński - "Chopin, Chopin!"Henrich Boraros - "Franz Kafka"
NAJLEPSZA DEKORACJA WNĘTRZ
Izabela Cieszko - "Wielka Warszawska" w reżyserii Bartłomieja IgnaciukaAgata Trojak - "Zapiski śmiertelnika" w reżyserii Macieja ŻakaAnna Bieniek - "Pani od polskiego" w reżyserii Radosława Piwowarskiego
NAJLEPSZA CHARAKTERYZACJA
Agnieszka Hodowana - "Północ / Południe"Alina Janerka - "Druga Furioza" w reżyserii Cypriana T. OlenckiegoLiliana Gałązka - "Dom dobry" w reżyserii Wojciecha Smarzowskiego
NAJLEPSZY MONTAŻ
Aleksandra Gowin - "Człowiek od wszystkiego"Agnieszka Glińska - "Ministranci"Przemysław Chruścielewski - "Północ / Południe"
NAJLEPSZA MUZYKA
Wojciech Urbański, Dyspensa - "Ministranci"Katarzyna Gawlik, Jerzy Rogiewicz - "Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej" w reżyserii Emi BuchwaldHania Rani - "Wartość sentymentalna" w reżyserii Joachima Triera
NAJLEPSZY DŹWIĘK
Bartosz Putkiewicz - "Klarnet" w reżyserii Toli JasionowskiejAleksandra Landsmann - "Nie ma duchów w mieszkaniu na Dobrej"Tomasz Wieczorek - "Brat" w reżyserii Macieja Sobieszczańskiego
NAJLEPSZE OŚWIETLENIE
"Capo", reż. Robert Kwilman / Maciej Chmielewski - mistrz, Rafał Seraj, Michał Płocica, Patryk Szczepański"Trzy miłości", reż. Łukasz Grzegorzek / Bartosz Gburek - mistrz, Antoni Sturzbecher, Marcin Doś, Jan Grouzer"Zaprawdę Hitler umarł", reż. Monika Strzępka / Mateusz Kuźniak - mistrz, Michał Bartkiewicz, Arkadiusz Kłos, Łukasz Fantoli, Daniel Łosiakowski, Krzysztof Gołąb
NAJLEPSZE ZDJĘCIA
Jolanta Dylewska - "Brat"Weronika Bilska - "Trzy miłości"Tomasz Naumiuk - "Franz Kafka" i "Północ / Południe"
NAJLEPSZY SCENARIUSZ
Wojciech Smarzowski - "Dom dobry"Marek Modzelewski - "Teściowie 3"Maciej Sobieszczański, Grzegorz Puda - "Brat"
