Fabuła filmu rozpoczynała się w czasie letnich igrzysk olimpijskich w Monachium w 1972 roku. Wówczas terroryści z organizacji Czarny Wrzesień porwali i zamordowali jedenastu izraelskich sportowców. W odpowiedzi wywiad Izraela formuje grupę, która ma za zadanie znalezienie i zlikwidowanie osób stojących za zamachem. Dowodzący nią Avner (Eric Bana) szybko zaczyna mieć wątpliwości moralne dotyczące swej misji.
"Monachium". Powstało kilka wersji scenariusza
Spielberg nosił się z zamiarem realizacji "Monachium" przez długi czas. Jednocześnie zdawał sobie sprawę z ciężaru historii. "To bardzo, bardzo trudny temat. Starliśmy się do niego podejść szczerze i sprawiedliwie" – mówił Spielberg w czasie realizacji filmu. O napisanie scenariusza poprosił dramaturga Tonyego Kushnera, laureata Pulitzera za sztukę "Anioły w Ameryce". Ten odmówił, wskazując na swój brak doświadczenia w pisaniu narracji filmowych. Spielberg zamówił więc trzy wersje tekstu. Wybrał tę autorstwa Erica Rotha. Następnie Kushner ją przepisał.
"Monachium". Casting
Spielberg zdecydował się obsadzić Erica Banę w roli Avnera, gdy zobaczył go w roli głównej w "Hulku" Anga Lee. Na Roberta, specjalistę grupy od materiałów wybuchowych, wybrał Mathieu Kassovitza, francuskiego aktora i reżysera. Ten chciał poświęcić się jedynie pracy za kamerą i poinstruował swojego agenta, by nie informował go o żadnych próbach angażu. Dla możliwości pracy ze Spielbergiem zrobił jednak wyjątek. W obsadzie znalazł się także wówczas szerzej nieznany Daniel Craig, który niecały rok później zachwycił świat swą interpretacją postaci Jamesa Bonda w "Casino Royale".
"Monachium". W filmie zagrał syn jednego z zamordowanych sportowców
Pierwszą ofiarą terrorystów był Mosche Weinberg, trener zapasów. Gdy napastnicy weszli do budynku, zaatakował ich przywódcę nożem, za co został postrzelony. Następnie zmuszono go do zaprowadzenia grupy do miejsca pobytu sportowców. Zamiast pokierować ich do lekkoatletów, Weinberg wskazał miejsce zakwaterowania zapaśników i zawodników ciężkiej atletyki. Gdy zaskoczeni sportowcy zostali wzięci do niewoli, Weinberg podjął drugą próbę ataku na terrorystów. Zginął, ale wcześniej pozbawił jednego z napastników przytomności i pozwolił zapaśnikowi Gadowi Tsobariemu na ucieczkę. W "Monachium" w Weinberga wcielił się jego syn Guri. Trener zginął, gdy jego dziecko miało zaledwie miesiąc.
"Monachium". Film był gotowy w pół roku
Film powstał w ekspresowym tempie. Od pierwszego dnia zdjęć do premiery minęło zaledwie pół roku. Zdjęcia na Malcie i Węgrzech trwały 12 tygodni. Materiał był montowany na bieżąco, a Spielberg zatwierdzał go po dniu lub dwóch. Następnie dwie kopie sceny były wysyłane do pionu odpowiedzialnego za dźwięk oraz Johna Williamsa, który komponował muzykę. Pozostałą część materiału nakręcono w Paryżu i Nowym Jorku. Wszystkie sceny były gotowe po dwóch tygodniach od zakończenia zdjęć. Natomiast pierwsza wersja montażowa została pokazana po dwóch kolejnych tygodniach.
"Monachium". Kontrowersje po premierze
"Monachium" zostało bardzo źle przyjęte przez władze izraelskie. Fabułę filmu oparto na książce "Vengeance" George’a Jonasa. Główny informator pisarza, na którym oparto postać Avnera, został przedstawiony przez służby Izraela jako oszust. Sam film przyjęto go jako niewłaściwie ukazujący działania tamtejszego rządu oraz jego sił specjalnych. Jeden z polityków powiedział nawet, że Spielberg powinien ograniczyć się do kręcenia filmów o dinozaurach. Syjonistyczna Organizacja Ameryki wezwała do bojkotu filmu. "Tragedia polega na tym, że osoba na poziomie Stevena Spielberga, odpowiedzialna za tyle fantastycznych filmów, oparła swe dzieło na książce, która jest pełna fałszerstw" – stwierdził jeden z byłych dyrektorów izraelskich służb. Twórcy bronili się, wskazując, że jedynie oparli fabułę filmu na książce Jonasa. Nigdy nie twierdzili też, że historia ich filmu pokrywa się w stu procentach z faktami.
"Monachium". Trudna promocja filmu
W czasie sezonu nagród ekipa promująca "Monachium" nie miała najprostszego zadania. Nie pomagało przedstawienie filmu jako antysemickiego. Spielberg podjął niecodzienną decyzję i niemal w ogóle nie udzielał się podczas promocji. "Monachium" zarobiło na całym świecie zaledwie 131 milionów dolarów, stając się tym samym jednym z najmniej dochodowych filmów w karierze reżysera.
W czasie sezonu nagród dzieło Spielberga zostało zignorowane przez Brytyjską Akademię Filmową. Stowarzyszenie Pracy Zagranicznej przyznało mu tylko dwie nominacje do Złotych Globów – za reżyserię i scenariusz. Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej okazała się bardziej hojna. "Monachium" otrzymało pięć nominacji do Oscara – za produkcję roku, reżyserię, scenariusz adaptowany, montaż i muzykę. Przegrało we wszystkich kategoriach z filmami "Crash – Miasto gniewu" lub "Tajemnica Brokeback Moutain".
"Monachium". Jak film jest odbierany po latach?
Po latach "Monachium" jest uważane za jedno z najważniejszych osiągnięć w karierze Spielberga. Krytycy docenili nie tylko realizację, czyniącą z produkcji pełen napięcia thriller, ale też podjęcie tematów zemsty, przemocy i sprawiedliwości. Wielu widziało w "Monachium" także dosadny komentarz dotyczący polityki Stanów Zjednoczonych po atakach z 11 września 2001 roku.
