Za granicą wychwalali, w Polsce nie docenili. Dzisiaj to arcydzieło

Bohaterem filmu jest John Lasocki (zdobywca Oscara i dwóch Złotych Globów John Gielgud), amerykański dyrygent pochodzenia polskiego, który zaczyna odczuwać pragnienie powrotu do przeszłości. Postanawia odwiedzić kraj, w którym przyszedł na świat i poprowadzić koncert muzyki Ludwiga van Beethovena. Jedną z jego ulubienic w miejscowej orkiestrze jest młoda, utalentowana skrzypaczka Marta Pietryk (stojąca wówczas u progu sławy Krystyna Janda).

Autorytet Lasockiego nie podoba się jednak mężowi Marty - ambitnemu, ale niespełnionemu zawodowo Adamowi (Andrzej Seweryn). Dostrzega fascynację żony wielkim dyrygentem, jego skromność, życzliwość i głębokie zrozumienie istoty muzyki. Narasta w nim poczucie niejasnego zagrożenia, które zaczyna przeradzać się w zawiść. Rozżalony mężczyzna postanawia uknuć intrygę.

Za reżyserię odpowiadał Andrzej Wajda, natomiast scenariusz napisał Andrzej Kijowski.

Produkcja została ciepło przyjęta poza granicami Polski. Film otrzymał nagrodę FIPRESCI na MFF w San Sebastián, a rolę Seweryna uhonorowano Srebrnym Niedźwiedziem na 30. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie. Ingmar Bergman, szwedzki reżyser i niekwestionowana legenda kina, umieścił dzieło Wajdy na liście filmów, które zrobiły na nim największe wrażenie.

Polscy krytycy nie wypowiadali się o "Dyrygencie" tak pochlebnie. Większości nie spodobały się niedopowiedzenia w relacji małżeństwa oraz sposób przedstawienia Lasockiego. Reżyserowi zarzucano również, że nie wykorzystał potencjału muzyki Beethovena, która mogła stać się metaforycznym komentarzem, a nie tylko pięknym dodatkiem.

Praca przy "Dyrygencie" miała również wpływ na życie prywatne aktorów. Janda i Seweryn rozwiedli się niedługo po występie w tej produkcji.

Aktorka zapamiętała szczególnie jedną scenę. Andrzej Seweryn, który rzadko pił alkohol, a miał zagrać pijanego, postanowił sięgnąć po wysokoprocentowy trunek przed rozpoczęciem zdjęć. Niewiele brakowało, a pomysł te zakończyłby się tragedią. Tego dnia na planie obecna była również ich córka, kilkuletnia Marysia, która w filmie miała grać ich dziecko. Zamiast pilnować dziewczynki, aktorka ruszyła z mężem do szpitala, a potem w domu próbowała przywrócić go do stanu, który umożliwiłby grę w wieczornym przedstawieniu. Pomyślała wtedy, że Seweryn zawsze będzie przede wszystkim aktorem, jest skrajnie nieodpowiedzialny i że nie może już dłużej z nim zostać.

Zobacz też:

Gwiazdy kina zapraszają na ślub! Piękność pochwaliła się pierścionkiem