Akcja filmu "Europa Europa" rozpoczyna się w 1938 roku. Salomon - mieszka z rodziną w Niemczech. W przededniu jego bar micwy dochodzi do nocy kryształowej. Zabita zostaje jego siostra. Rodzina postanawia wtedy uciec do Polski, ale we wrześniu 1939 roku Niemcy dokonują z kolei inwazji na Polskę. Rodzice decydują, że Salomon wyjedzie na wschód, a sami zostają rozdzieleni z rodziną. Salomon spędza dwa lata w placówce opiekuńczej w Grodnie i próbuje odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej.
Historia człowieka, który ukrywa swoją tożsamość
Kiedy w 1941 roku sytuacja w regionie gwałtownie się zmienia, placówka przestaje działać. W tych okolicznościach Salomon wykorzystuje znajomość języka i przyjmuje nową tożsamość. Dzięki znajomości języka trafia do grupy, która zaczyna z nim współpracować. Następnie, jako Joseph Peters, trafia do Berlina i zaczyna funkcjonować w nowym środowisku. Ukrywa się w tej roli do końca.
W międzyczasie zakochuje się w Leni, która reprezentuje zupełnie inny świat wartości.Leni jako pierwsza zaczyna domyślać się prawdziwej tożsamości Salomona, a on podejmuje desperackie próby ukrycia swojej przeszłości. Gdy kolejni znajomi Salomona nabierają podejrzeń, ten zostaje zaprowadzony do komisariatu. W wyniku nagłego zwrotu wydarzeń Salomon unika najgorszego. Po zakończeniu wojny Salomon wyjeżdża i rozpoczyna nowy etap życia.
"Europa Europa" zachwyciła Amerykanów
"(...) W rocznicę kryształowej nocy pojechał do miasteczka Peine, z którego pochodził. Tam spotkał jakiegoś dziennikarza i wszystko mu opowiedział" - Agnieszka Holland mówiła Marii Kornatowskiej w książce "Magia i pieniądze".
W obsadzie filmu, który był koprodukcją RFN, Francji i Polski, znaleźli się międzynarodowi aktorzy. Główna rola przypadła w udziale Marco Hofschneiderowi, w obrazie wystąpili także: Julie Delpy, André Wilms, Ashley Wanninger i Hanns Zischler. Na ekranie oglądaliśmy też polskich aktorów: Halinę Łabonarską, Andrzeja Mastalerza, Piotra Kozłowskiego, Annę Seniuk czy Włodzimierza Pressa.
W końcowej scenie filmu na ekranie pojawia się autentyczny Salomon Perel, który po wojnie dokonał kolejnej mistyfikacji i jeszcze raz zmienił sobie życiorys, by móc wyjechać do Izraela.
"Europa Europa" trafiła na ekrany amerykańskich kin w czerwcu 1991 - kilka miesięcy przed polską premierą obrazu - zyskując powszechne uznanie krytyków, którzy porównywali film Holland do filozoficznych przypowiastek Woltera, a jego głównego bohatera do Kandyda. "Europa Europa" otrzymała Złoty Glob dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego i typowana była wśród faworytów oscarowej rywalizacji.
Film Agnieszki Holland wywołał skandal w Niemczech
W Niemczech obraz polskiej reżyserki spotkał się jednak z wyjątkowo chłodnym przyjęciem. Według Holland była to reakcja obronna tych, którzy "pragną zapomnieć o oficjalnej winie".
Wybierająca kandydata do Oscara niemiecka komisja selekcyjna podjęła bezprecedensową decyzję o wycofaniu się z oscarowej rywalizacji. Jak informował 'Washington Post" członkowie komisji nazwali film Holland "nieprawdopodobnym" i "voyerystycznym", zarzucając polskiej reżyserce zbyt ironiczne spojrzenie na tragiczny rozdział historii Niemiec. Decyzję tłumaczono też tym, że "Europa Europa" nie spełnia wymogów niemieckiej produkcji.
Rezygnacja ze zgłoszenia filmu "Europa Europa" do oscarowej rywalizacji spotkała się ze zdecydowanym sprzeciwem niemieckich filmowców, pod listem poparcia dla Agnieszki Holland podpisali się m.in. Werner Herzog, Wolfgang Petersen i Wim Wenders.
Aktor Armin Mueller-Stahl twierdził, że powodem odrzucenia dzieła Holland przez niemieckich krytyków było nieprzepracowanie traumy. "(...) Przez dwa dni był wyświetlany w kinie w Hamburgu, potem kolejne dwa dni w Hanowerze. Zobaczyło go może ze czterdzieści osób. Niemieccy dystrybutorzy nie chcieli się zaangażować z powodu wątku żydowskiego. Tak zmarnowano cztery miliony dolarów. To nieprawdopodobne. Musimy zmierzyć się z własną przeszłością - i to teraz, ani nie tłumaczyć się tym, że jest na to za wcześnie lub za późno" - mówił aktor.
Mimo braku oficjalnego zgłoszenia do nagród Akademii, "Europa Europa" otrzymała nominację w kategorii "najlepszy scenariusz adaptowany". Obraz stał się też najbardziej kasowym niemieckim filmem w Stanach Zjednoczonych od czasu "Okrętu" Wolfganga Petersena (1981).
