Andrzej Wajda: Sceny do zapamiętania na całe życie
Tomasz Bielenia
W jego kinie jest wiele niezapomnianych momentów i scen, które przeszły do historii światowego kina.. "Od niego nauczyłem się, że sceny w filmie powinny być wyraziste, do zapamiętania na całe życie" - tak Janusz Morgenstern wspominała początki współpracy z reżyserem "Popiołu i diamentu". Gdyby żył, 6 marca Andrzej Wajda obchodziłby 95. urodziny.
Andrzej Wajda na planie filmowymREX/ShutterstockEast News
Płonące kieliszki ("Popiół i diament")
Andrzej Wajda zawdzięcza swojemu ówczesnemu asystentowi Januszowie Morgensternowi nie tylko scenę z płonącymi kieliszkami w "Popiele i diamencie" , ale również odtwórcę głównej roli w tym filmie - Zbigniewa Cybulskiego. "Powiedziałem mu: Zbyszek widział filmy z Jamesem Deanem i się nimi zachwycił. To chyba jakoś zadziałało na Andrzeja. Ostatecznie przekonał się, widząc, jak Zbyszek zagrał na zdjęciach próbnych scenę w klozecie - chwiał się, stojąc w drzwiach. Był na zupełnym luzie" - wspominał w jednym z wywiadów Morgenstern.
Aspirujący reżyser pracował już z Wajdą przy wcześniejszym filmie artysty - przełomowym "Kanale". Już wtedy Morgenstern ujawnił swój talent w konstruowaniu scen, które na długo zapadły później w pamięci widzów.
"Przy 'Kanale' Andrzej dał mi zadanie - wymyślić takie wprowadzenie do filmu, żeby od razu 'wziąć widza za mordę'. Zaproponowałem długie ujęcie, w którym głos zza kadru przedstawia kolejno bohaterów i, co więcej, wybiega w przyszłość - mówi, ile każdemu z nich zostało dni życia. To od razu dawało filmowi napięcie" - mówił Morgenstern.
Jak jednak Morgenstern wpadł na pomysł podpalenia kieliszków z wódką w barowej scenie między Maćkiem Chełmickim (Cybulski) a jego przełożonym Andrzejem (Adam Pawlikowski)? "Pamiętałem (...), że u nas w domu dziadek podczas rodzinnych uroczystości podawał spirytus w małych, graniastych kieliszkach" - Morgenstern odwołał się do wspomnień z dzieciństwa. Dodał, że płonący spirytus często widział na wojnie.
Scena z płonącymi kieliszkami ocaliła także od zapomnienia jednego z najwspanialszych i najbardziej tajemniczych polskich aktorów - Adama Pawlikowskiego. Był nie tylko aktorem, lecz również melomanem, muzykiem (świetnie grał na okarynie) i dziennikarzem. Popełnił samobójstwo w 1976 roku, wyskakując z okna swojego mieszkania.
"Popiół i diament" - Plebiscyt "Kultowa scena" w polskim filmie INTERIA.TVInteria.tv
W twórczości Andrzeja Wajdy znajdziemy również jedną z najlepszych scen erotycznych w historii polskiego kina. Chodzi o miłosne zbliżenie w karocy między bohaterami "Ziemi obiecanej": Karolem Borowieckim (Daniel Olbrychski, otwiera się w nowym oknie) i Lucy Zuckerową (Kalina Jędrusik). Co ciekawe, w oryginalnej wersji ekranizacji powieści Reymonta Olbrychski miał z Jędrusik dwie sceny erotyczne - słynniejszą, w pociągu, którą reżyser usunął jednak przy montażu odnowionej wersji filmu, jaka ukazała się na DVD.
Daniel Olbrychski wspomina, że dla niego "drastyczniejsza" była właśnie scena w karocy. "Kalina daje mi w niej depeszę przeznaczoną dla jej męża, z której wynika, że ceny bawełny pójdą w górę, a ja dzięki tej wiedzy będę mógł zbić fortunę. Otwieram dach od karety i krzyczę na całą Łódź, że to triumf. Przeczytawszy o tym w scenariuszu jakieś trzy miesiące przed zdjęciami, uświadomiłem sobie, że ręce będę miał zajęte depeszą, a Kalina siedząca naprzeciwko mnie w pewnym momencie zanurkuje w dół. Będę grał radość z depeszy i z tego, co ona robi mi pod kadrem" - wspominał po latach aktor.
"Pomyślałem więc, że moja cudowna koleżanka nie omieszka zobaczyć tego i owego. Przez czystą ciekawość, chęć udowodnienia mi, jak to jest z kobietą zmysłową. Niedługo potem pojechałem na Tydzień Filmu Polskiego w Danii, wówczas siedliska wszelkiej rozpusty. Tam w sex-shopie kupiłem paczkę czarnych prezerwatyw. No i kręcimy w Łodzi 'Ziemię obiecaną'. Za kamerą jest Edek Kłosiński. Mówi, że możemy zaczynać. To ja: "Chwileczkę. Muszę siku". No i wiadomo, co zrobiłem z prezerwatywą. Już przy pierwszym dublu przekonuję się, że miałem rację. Przy drugim dublu już się do mnie nie odzywa. Widzę, że jest speszona, choć pokrywa to aktorstwem. Przez następne dwa dni Kalina nie schodzi na śniadania w hotelu, ledwie odpowiada na moje dzień dobry. Myślę: 'Cholera, strasznie ją czymś obraziłem'. W pewnym momencie podchodzi do mnie Kłosiński: 'Kalina strasznie cię przeprasza. Nie wiem za co, ale mam ci powiedzieć, że czarne też jest piękne" - ujawnił Olbrychski.
Ciekawostką pozostaje fakt, że pierwotnie rolę Lucy Zuckerowej miała zagrać Violetta Villas, otwiera się w nowym oknie. Piosenkarka nie przybyła jednak na ostatnią próbę kostiumów, informując Wajdę w nagłym telegramie, że wszystkiemu winien jest... czarny kot, który niespodziewanie przebiegł jej drogę.
Taniec Elżbiety Czyżewskiej ("Wszystko na sprzedaż")
Jednym z najbardziej niezwykłych filmów w twórczości Andrzeja Wajdy jest osobisty obraz "Wszystko na sprzedaż", nakręcony przez reżysera po śmierci Zbyszka Cybulskiego. Film zaliczany jest dzisiaj przez teoretyków kina, obok "Osiem i pół" Federico Felliniego i "Nocy amerykańskiej" Francoisa Truffauta, do klasyków filmowego autotematyzmu, czyli filmów, które opowiadają o samym kinie.
W istocie fabuła "Wszystko na sprzedaż" koncentruje się wokół ekipy filmowej, która na planie kręconego filmu boryka się z brakiem odtwórcy głównej roli. W roli reżysera miał pojawić się sam Wajda, ostatecznie zagrał go Andrzej Łapicki, otwiera się w nowym oknie. Żonę reżysera zagrała jednak ówczesna żona Wajdy - Beata Tyszkiewicz, otwiera się w nowym oknie; we "Wszystko na sprzedaż", pod własnymi imionami, wystąpili też inni aktorzy, którzy tworzyli skupione wokół Wajdy i Cybulskiego środowisko filmowe: Daniel Olbrychski, Bogumił Kobiela, Elżbieta Czyżewska.
Są w tym filmie bardziej spektakularne momenty, niż ten, w którym Elżbieta Czyżewska wykonuje wśród rozbawionego towarzystwa samotny taniec - nieme, lecz rozpaczliwe wezwanie miłości. Pragnienie bycia kochaną.
Oglądając po latach tą scenę, doceniamy jednak nie tylko jej dekadenckie, otwiera się w nowym oknie piękno (wygląda trochę jak sekwencja z "Nocnego kowboja" Johna Schlesingera, prawda?), lecz również jej niezwykłą profetyczną siłę. Krzysztof Mętrak w recenzji z "Wszystko na sprzedaż" zauważył, że kręcąc film o Cybulskim, Wajda tak naprawdę nakręcił film o sobie. Dziś, już po śmierci Elżbiety Czyżewskiej, możemy traktować też "Wszystko na sprzedaż" jako czułe epitafium dla jednej z najbardziej niezwykłych polskich aktorek.
"To jest po prostu film o Andrzeju Wajdzie. Najbardziej osobisty film, jaki od czasu 'Osiem i pół' powstał w kinie artystycznym. Co więcej, odważę się sądzić, że pierwszą intencją Wajdy była rzeczywiście chęć zrobienia filmu o Cybulskim i że dopiero w trakcie realizacji inteligentny reżyser zorientował się, że w istocie, niechcący, robi film o sobie" - napisał w 1969 roku w swej recenzji Krzysztof Mętrak. Na zdjęciu: Andrzej Łapicki w filmie "Wszystko na sprzedaż".
5 marca 2013 roku obyła się uroczysta premiera filmu "Wszystko na sprzedaż" w nowej, cyfrowej wersji. Na zdjęciu: Andrzej Łapicki i Beata Tyszkiewicz w filmie "Wszystko na sprzedaż".materiały prasowe
"'Wszystko na sprzedaż' jest filmem o ludziach, którzy robią filmy. Nieprzypadkowo występują pod własnymi imionami. Po co miałbym im dawać inne imiona, skoro każę im mówić od siebie ich własne słowa. Mówią to, co chcą opowiedzieć. Od początku wiedziałem też, kto będzie grał w tej 'wyprzedaży'. Wyłonił się jednak problem, kto ma zagrać, reżysera. Szczerze mówiąc, przez długi czas sądziłem, że sam powinienem grać tę rolę, nie zdecydowałem się jednak na to. Nie jestem aktorem i nawet w części nie zrobiłbym tego tak dobrze jak Andrzej Łapicki" - wspomina Andrzej Wajda.
"Wszystko na sprzedaż" otworzyło jedną z najbardziej twórczych dekad w twórczości Andrzeja Wajdy. Na zdjęciu: Daniel Olbrychski w filmie "Wszystko na sprzedaż".materiały prasowe
Film "Wszystko na sprzedaż" jest jednym z najciekawszych dzieł autotematycznych w historii europejskiego kina. Jego nieżyjący patroni - Zbyszek Cybulski i Andrzej Wróblewski - to sygnał, że właściwym kierunkiem jest powrót do źródeł. Na zdjęciu: Andrzej Łapicki, Elżbieta Czyżewska i Bogumił Kobiela w filmie "Wszystko na sprzedaż".
Autobiograficzny podtekst filmu podkreśla przywołanie innego przyjaciela Wajdy, zmarłego tragicznie malarza Andrzeja Wróblewskiego, którego wystawę odwiedza szukający inspiracji Reżyser (Andrzej Łapicki). Na zdjęciu: Elżbieta Czyżewska i Beata Tyszkiewicz w filmie "Wszystko na sprzedaż".
Andrzej Wajda wykorzystał też niektóre pomysły aktorów, na przykład finałową pogoń Daniela Olbrychskiego za końmi.materiały prasowe
Wzajemne przenikanie się sztuki i życia podkreśla obsada: Beata Tyszkiewicz, Elżbieta Czyżewska, Bogumił Kobiela, Daniel Olbrychski grają właściwie siebie, mówią własnymi tekstami.materiały prasowe
Konieczność opowiedzenia o przyjacielu, stracie, jaką poniosło polskie kino, połączyła się z potrzebą zabrania głosu w sprawie sytuacji w kraju (początek zdjęć zbiegł się z wydarzeniami Marca 68) i chęcią znalezienia odpowiedniego dla osobistej wypowiedzi filmowego języka. Na zdjęciu: Beata Tyszkiewicz i Elżbieta Czyżewska w filmie "Wszystko na sprzedaż".
W efekcie powstał "film o ludziach, którzy robią filmy", polskie "Osiem i pół" - nowofalowa spowiedź filmowca szukającego nowych tematów i formy. Na zdjęciu: Andrzej Łapicki w filmie "Wszystko na sprzedaż".materiały prasowe
Akcja filmu została skonstruowana wokół motywu poszukiwań zaginionego bez wieści aktora, który nie zjawił się na planie. W trakcie tych poszukiwań do szukających dociera wiadomość, że aktor zginał, wyskakując z pędzącego pociągu. Reżyser zastanawia się, co zrobić z nieskończonym filmem... Na zdjęciu: Elżbieta Czyżewska i Andrzej Łapicki w filmie "Wszystko na sprzedaż".
Bezpośrednim impulsem do realizacji "Wszystko na sprzedaż" była tragiczna śmierć Zbyszka Cybulskiego w styczniu 1967 roku. Na zdjęciu: Elżbieta Czyżewska w filmie "Wszystko na sprzedaż".materiały prasowe
Tytuł tego filmu podsunął Andrzejowi Wajdzie widok indyjskiego żebraka wyprzedającego swój skromny dobytek: "Pomyślałem wtedy, że chciałbym, gdy będę już żegnał się z kinem, zrobić taki film: oto sprzedaję wszystko, co mi się przez te lata uzbierało, ogłaszam wyprzedaż". Na zdjęciu: Elżbieta Czyżewska i Andrzej Łapicki w filmie "Wszystko na sprzedaż".
Film Andrzeja Wajdy "Wszystko na sprzedaż" był oryginalnym hołdem złożonym Zbigniewowi Cybulskiemu, który w styczniu 1967 roku tragicznie zginął wskakując do pociągu. W obrazie Wajdy "Wszystko na sprzedaż" nieobecny bohater, znany aktor, ginie... wyskakując z pociągu. Premiera filmu odbyła się 28 stycznia 1969 roku.
Kiedy Bazyli spotyka Pelagię ("Niewinni czarodzieje")
"Niewinni czarodzieje" nie są uznawane za ważną pozycję w kinematograficznym dorobku Wajdy. Uważa się ten film za rodzaj wybryku, chęć przypodobania się młodej widowni. Rzeczywiście, oglądani dzisiaj "Niewinni czarodzieje" wyglądają bardziej na film Jerzego Skolimowskiego (który jest współautorem scenariusza), niż Wajdy. Sam reżyser nazwał go zresztą "jednym z najbardziej obojętnych politycznie filmów", jakie zrealizował.
"Musi być boks, musi być jazz, musi być fajny facet, który ma skuter i spotyka fajne dziewczyny, udaje mu się albo nie i do tego ma czasem refleksje" - artystyczne credo Skolimowskiego dalekie było od tematów, które w kinie interesowały Wajdę.
"Niewinni czarodzieje" szybko stały się jednak filmem kultowym, porównywanym do innego młodzieżowego obrazu tamtej epoki "Do widzenia, do jutra" Janusza Morgensterna. W obrazie zobaczyć możemy na ekranie tak ważne postaci polskiego kina, jak: Jerzy Skolimowski, Roman Polański, Krzysztof Komeda i Tadeusz Łomnicki, który w nietypowej dla siebie fryzurze wcielił się w główną postać Bazylego. To właśnie między Bazylim a graną przez Krystynę Stypułkowską Pelagią (imiona bohaterów do dziś trącą myszką!) rozgrywa się jeden z najlepszych momentów tego filmu.
Ta niewinna scena erotyczna, zakończona wstydliwym striptizem Krystyny Stypułkowskiej (to był jej aktorski debiut, nie zrobiła jednak kariery, wystąpiła potem jeszcze tylko w kilku filmach) to z pewnością pomysł Skolimowskiego. Jedną z najwspanialszych cech Andrzeja Wajdy jako reżysera jest jednak to, że zawsze otaczał się właściwymi ludźmi.
"'Niewinni czarodzieje' są dziś pewnie jednym z najbardziej obojętnych politycznie filmów, jakie zrealizowałem. Całkowicie inaczej oceniały go jednak władze z czasów Gomułki. Niewinny temat młodego lekarza, który lubi elastyczne skarpetki i dobre papierosy, posiada magnetofon i nagrywa na nim swoje rozmowy z dziewczętami, którego jedyną pasją jest gra na perkusji w jazzowym zespole Krzysztofa Komedy - okazał się bardziej drażliwy dla ideologów-wychowawców niż Armia Krajowa i powstanie warszawskie" - mówił o swym filmie Andrzej Wajda.
Na zdjęciu: Tadeusz Łomnicki i Zbigniew Cybulski w filmie "Niewinni czarodzieje"materiały prasowe
To był nietypowy film w twórczości Andrzeja Wajdy, gdyż nie podejmował tematyki wojennej ani historycznej i był jedynie kameralnym opisem relacji pomiędzy dwójką bohaterów. Opowieść o warszawskich niespełna trzydziestolatkach przywodziła raczej na myśl stylistykę francuskiej Nowej Fali.
Scenariusz napisał Jerzy Andrzejewski wraz z Jerzym Skolimowskim. Film miał opowiadać o młodych ludziach, prowadzących niezaangażowany, konsumpcyjny, swobodny obyczajowo, nonszalancki styl życia. Tytuł filmu Andrzejewski zapożyczył z fragmentu I części "Dziadów" Adama Mickiewicza.
Na zdjęciu: Tadeusz Łomnicki w filmie "Niewinni czarodzieje"Agencja FORUM
W filmie wystąpili młodzi aktorzy, którzy za kilka lat mieli stać się gwiazdami polskiego kina. Na planie spotkali się: Tadeusz Łomnicki, Krystyna Stypułkowska, Kalina Jędrusik, Teresa Szmigielówna, Zbigniew Cybulski, Roman Polański, Marian Kociniak, Andrzej Nowakowski, Jerzy Skolimowski oraz muzycy jazzowi Andrzej Trzaskowski i Krzysztof Komeda.
Na zdjęciu: Krystyna Stypułkowska w filmie "Niewinni czarodzieje"Agencja FORUM
On jest lekarzem sportowym, a w wolnych chwilach jazzmanem - gra na perkusji. Chętnie nawiązuje przelotne znajomości z kobietami. Ona to dziewczyna przypadkowo spotkana w nocnym klubie Manekin. Niewiele o niej wiadomo. Przybierają imiona Pelagia i Bazyli. Zamierzają razem spędzić noc, bez zobowiązań. Pomiędzy bohaterami zaczyna się gra pozorów. Czy w takich warunkach może narodzić się prawdziwe uczucie?
Na zdjęciu: Tadeusz Łomnicki i Krystyna Stypułkowska w filmie "Niewinni czarodzieje"Agencja FORUM
Film wywołał szeroką społeczną dyskusję. Recenzje po premierze były skrajne - od ataków po zachwyty (podobał się młodym ludziom). Film skrytykowały ówczesne władze, zarzucając twórcom "promowanie wartości znajdujących się w kategoriach społecznej szkodliwości". "Niewinni czarodziejów" potępił również Kościół katolicki jako "zupełnie nieodpowiedni dla młodzieży". Jednak film Andrzeja Wajdy zdobył Dyplom Uznania na MFF w Edynburgu w 1961 roku, a Martin Scorsese uznał tytuł za jedno z arcydzieł polskiego kina.
Kadr z filmu "Niewinni czarodzieje"Agencja FORUM
Biały koń
Jak większość rasowych XX-wiecznych reżyserów (Akira Kurosawa, Sam Peckinpah, John Ford), Andrzej Wajda kochał konie. Firmowym znakiem polskiego twórcy stała się figura białego konia, którą reżyser wykorzystywał w wielu swoich filmach.
Daniel Olbrychski opowiedział kiedyś o praktycznych powodach, dla których potrzebny był Wajdzie w filmie właśnie biały koń.
"Na początku 'Popiołu i diamentu' potrzeba była symboliczna scena - jak z 'Orki' Chełmońskiego. Tam jest, zdaje się, gniady koń. Ekspozycja szybko siadła, czułość taśmy była wtedy o wiele mniejsza, niż obecnie. Operator Jerzy Wójcik powiedział: 'W żaden sposób tego nie doświetlę. Muszę mieć coś jaśniejszego". "No to dam białego konia' - odpowiedział Wajda" - wspominał po latach Daniel Olbrychski.
Daniel Olbrychski na białym koniu w "Popiołach" WajdyINPLUSEast News
Co symbolizuje biały koń? Z tym jest więcej interpretacyjnych problemów. Kiedy Krzysztof Zanussi w końcowej scenie swej romantycznej komedii "Serce na dłoni" pokazał białego konia, było jasne, że odwołuje się nie tylko do twórczości Wajdy, ale do całej spuścizny polskiej szkoły filmowej. Jaki znak twój? Koń biały!
Najsłynniejszą konną sceną w twórczości Andrzeja Wajdy jest jednak odtworzenie szarży polskiej kawalerii na niemieckie czołgi w "Lotnej" według powieści Wojciecha Żukrowskiego.Tytułowa Lotna jest imieniem konia towarzyszącego szwadronowi polskich ułanów. Scena z "Lotnej" wywołała spore kontrowersje, głównie z powodu historycznej nieścisłości - obraz szarżujących ułanów, porywających się na czołgi przeciwników, miał być tylko utrwaleniem kłamliwego stereotypu, propagowanego przez niemiecką propagandę.To już jednak pole bitwy dla historyków, nie miłośników kina.
Andrzej Wajda urodził się 6 marca 1926 roku w Suwałkach. Jego ojciec, Jakub, oficer Wojska Polskiego, zginął w Katyniu. Chciał, by syn służył w armii. W 1939 roku przyszły reżyser pojechał więc do Lwowa, by wstąpić do Korpusu Kadetów. Nie dostał się tam jednak i większą część wojny spędził w Radomiu.East News
W roku 1946 rozpoczął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Po trzech latach zrezygnował jednak z malarstwa i wybrał film - w 1949 r. podjął studia w łódzkiej Wyższej Szkole Filmowej. Jako reżyser debiutował w 1955 roku obrazem "Pokolenie".East News
Międzynarodowy sukces przyniósł Wajdzie już drugi samodzielnie zrealizowany film - "Kanał" (1956), opowieść o powstańcach warszawskich. W 1957 roku reżyser odebrał za ten film Srebrną Palmę na festiwalu filmowym w Cannes.East News
Kolejnym sukcesem był "Popiół i diament" (1958) z niezapomnianą kreacją Zbigniewa Cybulskiego, wyróżniony na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji nagrodą FIPRESCI.East News
W kolejnych latach w dorobku artystycznym Wajdy znalazły się m.in. "Popioły" (1965) według prozy Stefana Żeromskiego oraz "Wszystko na sprzedaż" (1969), opowieść osnuta wokół życia i śmierci Zbigniewa Cybulskiego. W roku 1969 roku reżyser zrealizował również "Polowanie na muchy", a w 1970 roku oparty na prozie Tadeusza Borowskiego "Krajobraz po bitwie". W 1970 roku powstała także "Brzezina", adaptacja prozy Jarosława Iwaszkiewicza.East News
W 1973 r. reżyser przeniósł na ekran dramat Stanisława Wyspiańskiego "Wesele", a dwa lata później "Ziemię obiecaną" Władysława Reymonta, którą krytycy uznali za najlepszy film Wajdy - obraz ten otrzymał nominację do Oscara.East News
W 1977 Wajda wyreżyserował "Człowieka z marmuru", na podstawie scenariusza Aleksandra Ścibora-Rylskiego. Opowieść o Mateuszu Birkucie, przodowniku pracy, przyciągnęła tłumy widzów. Jednocześnie cenzura otrzymała nakaz usuwania z mediów pozytywnych opinii o "Człowieku z marmuru", z czasem w mediach nie wolno było umieszczać już żadnych informacji na jego temat.East News
W 1978 Wajda wyreżyserował obraz "Bez znieczulenia" z niezapomnianą rolą Zbigniewa Zapasiewicza. W 1979 roku adaptacja prozy Iwaszkiewicza, "Panny z Wilka", przyniosła mu następną nominację do Oscara. W 1981 r. Wajda nakręcił "Człowieka z żelaza" - kontynuację "Człowieka z marmuru", opisującą historię strajków robotników Wybrzeża. Film ten zdobył pierwszą w historii polskiego kina Złotą Palmę w Cannes oraz kolejną nominację do Oscara.East News
W lutym 2009 roku Andrzej Wajda zapytany o to, czym dla niego jest śmierć, powiedział: "Nie godzę się z tym. Jest taka opowieść chasydów, że Rebe stary będąc już, strasznie dużo pracuje, pisze, czyta, stale jest czymś zajęty i stale jest w ruchu. Pewnego dnia przychodzi Śmierć, patrzy na niego, że on jest taki zajęty...eee, mówi, przyjdę później. Mnie ta opowieść przyświeca".East News
Olbrychski, nazywany ulubionym aktorem Wajdy, został przez niego odkryty, kiedy studiował na drugim roku w warszawskiej Szkole Teatralnej. Aktor wystąpił w 11 filmach Wajdy, zwykle w rolach głównych. Debiutował jako Rafał w "Popiołach" (1965), a najwybitniejszą kreację, Borowieckiego, stworzył w nominowanej do Oscara "Ziemi obiecanej" (1974).East News
Do końca był człowiekiem bardzo zajętym. Pracował, ale o szczegółach nie chciał mówić: "Pracuję, przygotowuję się, ale nie zdradzam dlatego, że nie chciałbym powiedzieć: 'Miałem co prawda jakieś projekty, ale nie robię filmu'. Wolałbym powiedzieć: 'Robię film' i powiedzieć jaki".East News
We wrześniu 2013 r. odbyła się premiera filmu Wajdy "Wałęsa. Człowiek z nadziei". Główne role zagrali w nim Robert Więckiewicz, który wcielił się w Lecha Wałęsę, i Agnieszka Grochowska, jako Danuta Wałęsa. Scenariusz napisał Janusz Głowacki.East News
Andrzej Wajda nie żyje. Wybitny reżyser, współtwórca polskiej szkoły filmowej, laureat Oscara zmarł w niedzielę, 9 października, wieczorem. Miał 90 lat.East News
Kolejne filmy Wajdy to m.in. nakręcony we Francji "Danton" (1983), na podstawie "Sprawy Dantona" Stanisławy Przybyszewskiej, w którym główne role zagrali Gerard Depardieu i Wojciech Pszoniak.East News
Daniel Olbrychski, Krystyna Janda, Andrzej Seweryn i Wojciech Pszoniak - wszyscy należeli do elitarnego "klubu" ulubionych aktorów Wajdy. Kiedy w 2000 roku reżyser ten otrzymał od Amerykańskiej Akademii Filmowej Oscara za całokształt twórczości, Janda zaznaczyła: "Wajda zawdzięcza Oscara wyłącznie sobie. Oczywiście, możemy się wszyscy pod to podłączyć, ale będzie to nadużycie".East News
W 1998 r. artysta przeniósł na ekran "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza, a w 2002 - "Zemstę" Aleksandra Fredry.East News
W 2007 r. nakręcił "Katyń", a w 2009 r. "Tatarak" na motywach prozy Jarosława Iwaszkiewicza. "Tatarak" nagrodzony został Nagrodą im. Alfreda Bauera na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, "Katyń" nominowany był do Oscara.East News
----------------------
Przy sporządzaniu powyższego zestawienia korzystałem z opracowania Jacka Szczerby "Alfabet Andrzeja Wajdy" oraz z prasowych wywiadów z Januszem Morgensternem i Danielem Olbrychskim.