"Niewierna": To nie hollywoodzka bajka
Sarę i Jeana poznajemy w czasie wypadu nad morze. Wśród spokojnych fal i ciepłych promieni słońca ich miłość, wzajemna fascynacja i zaufanie kwitną. Czułe, delikatne pocałunki, uśmiech, spojrzenia, ręce splecione w uścisku. Jakby poznali się wczoraj i przeżywali właśnie pierwsze chwile zauroczenia. Dopiero się odkrywali i poznawali. A jednak nie - są razem niemal od dekady. I już wiemy, że ta sielanka zaraz się rozsypie, coś ją przerwie. Przecież to nie hollywoodzka bajka!
Zobacz również:
Zdarzenie, które rozpoczyna lawinę werterowskich cierpień jest niemal niezauważalne, przypadkowe. "Un tournant de la vie" - "Punkt zwrotny w życiu" - zapowiada wiele mówiący tytuł książki Christine Angot, która zainspirowała Claire Denis...
Sara kątem oka w drodze do pracy dostrzega na ulicy swojego dawnego ukochanego, pierwszego męża: François. Jeszcze tego nie wie, ale ten ułamek sekundy pozbawi ją kontroli nad własnymi emocjami, pomiesza ból z pragnieniem, strach z żądzą. Cóż, zrzuci w przepaść miłosnego kryzysu. A Jean na pewno nie zgodzi się na to, aby ta trójka zaczęła dzielić życie niczym Jules i Jim z Catherine w klasycznym już dziś melodramacie François Truffaut. A i tam to też raczej się dobrze nie skończyło.
"Niewierna": Rzeczywistość rozpada się na każdym poziomie
Claire Denis, nagrodzona Srebrnym Niedźwiedziem za reżyserię "Niewiernej" w Berlinie, bardzo nieśpiesznie odkrywa przed widzami historię rozpadu relacji. Nikt tego nie chce, a jednak do tego dochodzi. Metr po metrze, coraz bardziej. Gdzieś pomiędzy linijkami dialogów i kolejnymi ujęciami - jak to we "francuskim kinie" (tym poetyckim, z natury swej pretensjonalnym, niektórych uwodzącym, innych irytującym).
Sprawy są tym bardziej skomplikowane, że François zaczyna pracować z Jeanem - kiedyś się przyjaźnili. Sam Jean ma na głowie również problemy wychowawcze z nastoletnim synem ze swojego pierwszego małżeństwa.
Mała rzeczywistość kilku osób rozpada się na niemal każdym możliwym poziomie. Rozpada się też świat samej Francji - krajów od niej w taki czy inny sposób zależnych, nierówności rasowych i klasowych. O tym też Denis pamięta i wplata te wątki do historii: Sara jest dziennikarką radiową, która prowadzi rozmowy na tematy społeczne i polityczne. Jean ma za sobą więzienie. Wszystko dzieje się też wśród masek, które pandemia nakłada na każdą twarz. One nadają "Niewiernej" rys autentyzmu (wiele filmów z tego okresu nie zauważa atrybutów pandemii, jakby jej w ogóle nie było), ale są też swoistą metaforą tego, co dzieje się z bohaterami.
"Niewierna": Aktorska wirtuozeria
Film Claire Denis nie porywa gwałtownymi uniesieniami, to ten typ narracji, w której na powierzchni panuje spokój, a gotuje się pod spodem. Przedstawienie tego wewnętrznego wrzenia i finalnej eksplozji (do niej przecież dojść musi) w sposób przekonujący dla widzów spoczywa na barkach aktorów - przede wszystkim Juliette Binoche jako Sary oraz Vincent Lindon jako Jeana.
Zobacz również:
Grégoire Colin - jako François - nie pojawia się tak często, ma za zadanie hipnotyzować Sarę swoją "aurą", jakimś "erotycznym magnetyzmem". Niewiele tak naprawdę wiemy o tym, kim jest, możemy zgadywać, że to mężczyzna, od którego Sara powinna się odciąć, a nie za nim iść. Ale - no tak, przecież "serce nie sługa", jego porywom naprawdę trudno się przeciwstawiać. I bez tego nie byłoby filmu!
Binoche i Lindon - to z kolei pełna aktorska wirtuozeria. Udaje się Binoche (to nie dziwne, to Binoche!) uchronić przed potępieniem, co nie jest łatwe i do czego sama opowieść nakłania, momentami nawet nieco zbyt nachalnie i otwarcie sugerując, że "to zła kobieta była’. Lindon nie pozwala z kolei potraktować Jeana jedynie jako ofiary własnej dobroci i nie bycia "takim mężczyzną". Niewielu udaje się wygrać z namiętnością, która odbiera rozum.
Bez wątpienia nie brakuje w "Niewiernej" pretensji. To ciężki seans, w którego klimat albo się wejdzie i nim otuli, albo... Wątki społeczne wydają się wplecione w fabułę nieco sztucznie - na ile ją uwiarygadniają, a na ile tak naprawdę odciągają uwagę od głównego tematu, każdy odpowie sobie sam. Aczkolwiek! Aczkolwiek! Pomiędzy chwilami ciszy (ujęciami i słowami) przemyka ten różnorodny wachlarz emocji: od smutku po euforię, który każdy czasem odczuwa wśród swoich wątpliwości, błędów i potknięć, pragnień i demonów, spełnionych i niespełnionych snów o miłości. Nie zawsze kochanie słodkim jest, potrafi uwierać.
5,5/10
"Niewierna", reż. Claire Denis, Francja 2021, dystrybutor: Galapagos Films, premiera kinowa: 16 września 2022 roku.
