"Podejmował najtrudniejsze tematy polskiej historii"
Andrzej Wajda nie tylko podejmował najbardziej trudne i ważne tematy z polskiej historii, ale też rozsławiał naszą kinematografię na całym świecie - powiedział historyk prof. Henryk Samsonowicz. To wybitny artysta, jego śmierć jest ciosem - podkreślił.
Andrzej Wajda zmarł w niedzielę, 9 października. Miał 90 latEngelbrechtAKPA
Andrzej Wajda, jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów, zmarł w niedzielę, 9 października, wieczorem. Miał 90 lat. "Śmierć Andrzeja Wajdy to rzeczywiście jest cios. Był nie tylko wielkim reżyserem, który do końca życia tworzył dzieła zupełnie wyjątkowe, ale był również wybitnym artystą podejmującym najbardziej trudne i najbardziej ważne tematy z naszych dziejów współczesnych. Andrzej Wajda przywoływał na ekran wydarzenia, które zmieniały nasze życie, nasz los" - powiedział PAP prof. Samsonowicz.
Historyk podkreślił, że Wajda, laureat Oscara za całokształt twórczości z 2000 roku, był jednym z tych nielicznych polskich reżyserów filmowych, który rozsławiał polską kinematografię. "Dawał rzeczywiście paszport polskiej sztuce filmowej tak, by mogła ona konkurować z innymi wybitnymi dziełami filmowymi na całym świecie. Ale śmierć Andrzeja Wajdy to jest cios nie tylko dla naszej wspaniałej twórczości filmowej, ale również to jest cios dla naszego miejsca w świecie" - ocenił profesor.
Historyk przywołał też kilka tytułów filmów Wajdy, które były w szczególny sposób omawiane przez środowisko historyków. "To oczywiście takie dzieła, jak 'Człowiek z marmuru' czy 'Człowiek z żelaza', ale też wiele innych. W jego filmach nie chodziło tylko o dokładne ukazanie wydarzeń, które miały miejsce, ale również o przedstawienie sensu zjawisk zmieniających nasze życie" - mówił Samsonowicz. "Filmy Andrzeja Wajdy podtrzymywały nas na duchu w najbardziej trudnych chwilach polskich dziejów najnowszych" - dodał.
Prof. Samsonowicz, który znał osobiście Andrzeja Wajdę, powiedział też, że reżyser miał niezwykły, obrazowy styl wypowiedzi. "To był człowiek wielkiej sztuki i wszystko, co robił, ale także i to, co mówił, miało swój obraz. Miał zawsze swoją wizję wydarzeń, które zamierzał nam pokazywać. Nawet jeśli wspólnie rozmawialiśmy o wydarzeniach bieżących, to Andrzej Wajda potrafił nadać temu rangę wielkiej wizji artystycznej" - wspominał prof. Samsonowicz.
Andrzej Wajda urodził się 6 marca 1926 roku w Suwałkach. Jego ojciec, Jakub, oficer Wojska Polskiego, zginął w Katyniu. Chciał, by syn służył w armii. W 1939 roku przyszły reżyser pojechał więc do Lwowa, by wstąpić do Korpusu Kadetów. Nie dostał się tam jednak i większą część wojny spędził w Radomiu.East News
W roku 1946 rozpoczął studia malarskie na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Po trzech latach zrezygnował jednak z malarstwa i wybrał film - w 1949 r. podjął studia w łódzkiej Wyższej Szkole Filmowej. Jako reżyser debiutował w 1955 roku obrazem "Pokolenie".East News
Międzynarodowy sukces przyniósł Wajdzie już drugi samodzielnie zrealizowany film - "Kanał" (1956), opowieść o powstańcach warszawskich. W 1957 roku reżyser odebrał za ten film Srebrną Palmę na festiwalu filmowym w Cannes.East News
Kolejnym sukcesem był "Popiół i diament" (1958) z niezapomnianą kreacją Zbigniewa Cybulskiego, wyróżniony na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji nagrodą FIPRESCI.East News
W kolejnych latach w dorobku artystycznym Wajdy znalazły się m.in. "Popioły" (1965) według prozy Stefana Żeromskiego oraz "Wszystko na sprzedaż" (1969), opowieść osnuta wokół życia i śmierci Zbigniewa Cybulskiego. W roku 1969 roku reżyser zrealizował również "Polowanie na muchy", a w 1970 roku oparty na prozie Tadeusza Borowskiego "Krajobraz po bitwie". W 1970 roku powstała także "Brzezina", adaptacja prozy Jarosława Iwaszkiewicza.East News
W 1973 r. reżyser przeniósł na ekran dramat Stanisława Wyspiańskiego "Wesele", a dwa lata później "Ziemię obiecaną" Władysława Reymonta, którą krytycy uznali za najlepszy film Wajdy - obraz ten otrzymał nominację do Oscara.East News
W 1977 Wajda wyreżyserował "Człowieka z marmuru", na podstawie scenariusza Aleksandra Ścibora-Rylskiego. Opowieść o Mateuszu Birkucie, przodowniku pracy, przyciągnęła tłumy widzów. Jednocześnie cenzura otrzymała nakaz usuwania z mediów pozytywnych opinii o "Człowieku z marmuru", z czasem w mediach nie wolno było umieszczać już żadnych informacji na jego temat.East News
W 1978 Wajda wyreżyserował obraz "Bez znieczulenia" z niezapomnianą rolą Zbigniewa Zapasiewicza. W 1979 roku adaptacja prozy Iwaszkiewicza, "Panny z Wilka", przyniosła mu następną nominację do Oscara. W 1981 r. Wajda nakręcił "Człowieka z żelaza" - kontynuację "Człowieka z marmuru", opisującą historię strajków robotników Wybrzeża. Film ten zdobył pierwszą w historii polskiego kina Złotą Palmę w Cannes oraz kolejną nominację do Oscara.East News
W lutym 2009 roku Andrzej Wajda zapytany o to, czym dla niego jest śmierć, powiedział: "Nie godzę się z tym. Jest taka opowieść chasydów, że Rebe stary będąc już, strasznie dużo pracuje, pisze, czyta, stale jest czymś zajęty i stale jest w ruchu. Pewnego dnia przychodzi Śmierć, patrzy na niego, że on jest taki zajęty...eee, mówi, przyjdę później. Mnie ta opowieść przyświeca".East News
Olbrychski, nazywany ulubionym aktorem Wajdy, został przez niego odkryty, kiedy studiował na drugim roku w warszawskiej Szkole Teatralnej. Aktor wystąpił w 11 filmach Wajdy, zwykle w rolach głównych. Debiutował jako Rafał w "Popiołach" (1965), a najwybitniejszą kreację, Borowieckiego, stworzył w nominowanej do Oscara "Ziemi obiecanej" (1974).East News
Do końca był człowiekiem bardzo zajętym. Pracował, ale o szczegółach nie chciał mówić: "Pracuję, przygotowuję się, ale nie zdradzam dlatego, że nie chciałbym powiedzieć: 'Miałem co prawda jakieś projekty, ale nie robię filmu'. Wolałbym powiedzieć: 'Robię film' i powiedzieć jaki".East News
We wrześniu 2013 r. odbyła się premiera filmu Wajdy "Wałęsa. Człowiek z nadziei". Główne role zagrali w nim Robert Więckiewicz, który wcielił się w Lecha Wałęsę, i Agnieszka Grochowska, jako Danuta Wałęsa. Scenariusz napisał Janusz Głowacki.East News
Andrzej Wajda nie żyje. Wybitny reżyser, współtwórca polskiej szkoły filmowej, laureat Oscara zmarł w niedzielę, 9 października, wieczorem. Miał 90 lat.East News
Kolejne filmy Wajdy to m.in. nakręcony we Francji "Danton" (1983), na podstawie "Sprawy Dantona" Stanisławy Przybyszewskiej, w którym główne role zagrali Gerard Depardieu i Wojciech Pszoniak.East News
Daniel Olbrychski, Krystyna Janda, Andrzej Seweryn i Wojciech Pszoniak - wszyscy należeli do elitarnego "klubu" ulubionych aktorów Wajdy. Kiedy w 2000 roku reżyser ten otrzymał od Amerykańskiej Akademii Filmowej Oscara za całokształt twórczości, Janda zaznaczyła: "Wajda zawdzięcza Oscara wyłącznie sobie. Oczywiście, możemy się wszyscy pod to podłączyć, ale będzie to nadużycie".East News
W 1998 r. artysta przeniósł na ekran "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza, a w 2002 - "Zemstę" Aleksandra Fredry.East News
W 2007 r. nakręcił "Katyń", a w 2009 r. "Tatarak" na motywach prozy Jarosława Iwaszkiewicza. "Tatarak" nagrodzony został Nagrodą im. Alfreda Bauera na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie, "Katyń" nominowany był do Oscara.East News
Andrzej Wajda był wybitnym reżyserem filmowym i teatralnym. W takich obrazach jak "Kanał" i "Popiół i diament" reżyser dokonał rozrachunku z czasami drugiej wojny światowej. Współtworzył kino moralnego niepokoju. "Człowiekiem z marmuru" i "Człowiekiem z żelaza" pokazywał szarzyznę i patologię czasu PRL. Ekranizował także wielkie dzieła literackie: "Popioły", "Wesele", "Panny z Wilka" czy "Pana Tadeusza".