Jan Peszek laureatem Nagrody im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego
Zarząd Klubu Krytyki Teatralnej Stowarzyszenia Dziennikarzy RP (polska sekcja AICT) przyznał Nagrodę im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego za rok 2021 Janowu Peszkowi - poinformował PAP prezes sekcji polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych (AICT) dr Tomasz Miłkowski.
Jan Peszek w spektaklu "Minetti. Portret artysty z czasów starości" KurnikowskiAKPA
Jak wyjaśnił Tomasz Miłkowski, "zarząd polskiej sekcji AICT przyznał Nagrodę im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego za rok 2021 Janowu Peszkowi za osiągnięcia w sztuce aktorskiej, z uwzględnieniem kreacji w spektaklu 'Minetti. Portret artysty z czasów starości' Thomasa Bernharda na deskach Teatru Polonia, będącej swoistą sumą jego drogi aktorskiej".
Jan Peszek: Komizm i tragizm naznaczony groteską z metafizyczną zadumą
"Jan Peszek, aktor o wielkiej skali talentu ma w swoim dorobku wiele niezapomnianych ról, wśród których jaśnieje jako legenda teatru jednego aktora monodram 'Scenariusz dla nieistniejącego, ale możliwego aktora instrumentalnego' Bogusława Schaeffera, którego premiera miała miejsce w roku 1976 i który od 45 lat niezmiennie zachwyca publiczność i krytyków w Polsce i na świecie" - czytamy w przesłanej PAP informacji.
Podkreślono, że "artysta osiągnął niebywałą biegłość warsztatową, która pozwala mu łączyć realistyczny szczegół z metaforycznym przesłaniem, komizm i tragizm naznaczony groteską z metafizyczną zadumą". "W sztuce aktorskiej Jan Peszka nie ma takich przestrzeni, w których nie poruszałby się z autentyczną swobodą, zawsze mając na względzie równowagę między treścią a formą" - napisano.
"Nagroda dla Jana Peszka jest wyrazem uznania dla jego zawodowej doskonałości, ale i głębokiego szacunku dla obranej drogi poszukiwań artysty zawsze otwartego na nowe wyzwania i eksperymenty, ale też wiernego swoim wysokim kryteriom estetycznym i etycznym" - podkreślono w komunikacie Zarząd Kluby Krytyki Teatralnej Stowarzyszenia Dziennikarzy RP.
Uroczystość wręczenia nagrody odbędzie się 23 października o godz. 14.30 w Domu Dziennikarza w Warszawie (ul. Foksal 3/5).
Ostatnim obrazem w aktorskiej filmografii Peszka jest "Syberiada polska" Janusza Zaorskiego (2013). Na wiosnę 2014 roku zapowiedziano premierę thrillera Łukasza Barczyka "Hiszpanka" z udziałem aktora.materiały dystrybutora
W ostatnich latach aktora oglądaliśmy głównie w spektaklach telewizyjnych. Po "Ubu królu" w kinie stworzył pamiętną drugoplanową kreację w Pręgach" (2004) Magdaleny Piekorz, wcielając się w postać redaktora kolorowego czasopisma,materiały dystrybutora
Król polskich aktorów? W 2003 roku Jan Peszek wcielił się w tytułową postać dramatu Alfreda Jarry'ego "Ubu król", który zekranizował Piotr Szulkin.East News
W filmie Kazimierza Kutza "Śmierć jak kromka chleba" (1994) Peszek przywdział mundur major Wojska Polskiego, wcielając się w postać przedstawiciela WRON-u.EAST NEWS/POLFILM
Jan Peszek ma na koncie występy w takich filmach, jak:"Trójkąt bermudzki"(1987) - na zdjęciu, "Łabędzi śpiew" Roberta Glińskiego (1988), "Korczak" Andrzeja Wajdy (1990), "Pożegnanie jesieni" Mariusza Trelińskiego (1990), "Ucieczka z kina Wolność" Wojciecha Marczewskiego (1990), "Ferdydurke" Jerzego Skolimowskiego (1991), czy "Spis cudzołożnic" Jerzego Stuhra (1994).
W filmie debiutował już w 1969 r., jednak częściej na ekranach kinowych zaczął się pojawiać od lat 80. Zagrał w kilkudziesięciu polskich filmach, m.in. w: "Był jazz" Feliksa Falka (1981).EAST NEWS/POLFILM
Jest laureatem wielu prestiżowych nagród, m.in. Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza (1987), nagród za role w spektaklach teatralnych i za kreacje w spektaklach telewizyjnych. Zdobył także Grand Prix dla najlepszego aktora za rolę w "Scenariuszu dla jednego aktora" (wg Schaeffera) na I Festiwalu Sztuk Wschodnioeuropejskich w Nowym Jorku (1995), nagrodę krytyki japońskiej za reżyserię "Iwony, księżniczki Burgunda" (1998), oraz Grand Prix na Polskim Festiwalu Filmowym w Gdańsku za rolę w filmie "Łabędzi śpiew" (na zdjęciu).
Ważnym etapem artystycznej kariery Peszka była współpraca od 1964 roku z kompozytorem i dramaturgiem Bogusławem Schaefferem i z założonym w 1962 r. przez Adama Kaczyńskiego zespołem MW2. W zespole tym wystąpił m.in. w "Audiencji IV" (1965) i "Kwartecie dla 4 aktorów" (1976) Schaeffera (na zdjęciu) - fot. Tadeusz Koniarz
Ponadto występował w Teatrze Polskim w Poznaniu (1981-82), Słowackiego w Krakowie (1982-86), Starym Teatrze w Krakowie (1986-92). W 1992 zrezygnował ze stałego etatu w teatrze, współpracując z Teatrem Narodowym i Teatrem Studio w Warszawie oraz Starym Teatrem i Teatrem STU w Krakowie. Zajmował się również reżyserią i produkcją własnych spektakli. Od 2003 roku ponownie związał się ze Starym Teatrem w Krakowie. Jest profesorem krakowskiej PWST (na zdjęciu - w filmie 'Prywatne śledztwo").
Peszek urodził się 13 lutego 1944 r. w Szreńsku na Mazowszu, dzieciństwo i lata młodości spędził w Andrychowie. W 1966 r. został absolwentem krakowskiej PWST. W tym samym roku przeprowadził się do Wrocławia, gdzie zadebiutował na scenie Teatru Polskiego. W teatrze tym pracował do 1975 r. W sezonie 1975-1979 był aktorem łódzkiego Teatru Nowego, a od 1979 do 1981 Teatru im. S. Jaracza (na zdjęciu w filmie "Bluszcz")
Zagrał ponad 100 ról teatralnych, około 80 w Teatrze Telewizji i ponad 30 filmowych. W swoim dorobku ma role u najsłynniejszych polskich reżyserów teatralnych: Jerzego Krasowskiego, Kazimierza Dejmka, Mikołaja Grabowskiego, Jerzego Jarockiego, Krystiana Lupy, Michała Zadary czy Grzegorza Jarzyny - fot. fot .Michał Kułakowski
"Artysta wyprzedzający czas"; aktor, który "scala wirtuozerski warsztat, dyscyplinę formy z emocjonalnym wyzwaniem, mistyczne uniesienie ze świadomością teatralnej iluzji"; "otwarty na eksperyment 'wieczny anarchista'" - tak napisano o Janie Peszku na stronie internetowej Starego Teatru w Krakowie, w którym pracuje (na zdjęciu - w filmie "Pismak" Wojciecha Jerzego Hasa).
Nagroda im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego została ustanowiona w 1956 r. z inicjatywy Romana Szydłowskiego, wieloletniego prezesa Klubu Krytyki Teatralnej, współzałożyciela Klubu Paryskiego, który dał początek Międzynarodowemu Stowarzyszeniu Krytyków Teatralnych (AICT). Pierwszym laureatem nagrody został w 1957 r. Kazimierz Dejmek za inscenizację "Śmierci Winkelrieda", jednego ze spektakli symbolizujących przemiany polityczne w polskim teatrze w okresie odwilży październikowej.
Wśród ponad 40 laureatów i laureatek, którzy otrzymali to wyróżnienie w minionych latach, znaleźli się artyści, których twórczość nadawała kształt polskiemu teatrowi, m.in.: Kazimierz Dejmek (nagrodzony dwukrotnie), Tadeusz Kantor, Konrad Swinarski, Jerzy Grzegorzewski, Adam Hanuszkiewicz, Agata Duda, otwiera się w nowym oknie-Gracz, Krystyna Skuszanka, Lidia Zamkow, Jacek Woszczerowicz, Krystyna Janda, Piotr Fronczewski, otwiera się w nowym oknie i Gustaw Holoubek, otwiera się w nowym oknie. Nagrodę im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego za rok 2020 otrzymał inscenizator Krystian Lupa.(PAP)
