17 lutego mija dokładnie pięć lat od śmierci reżysera Andrzeja Żuławskiego. Jeden z najwybitniejszych polskich twórców kina, autor "Trzeciej części nocy", "Opętania", "Diabła" i "Na srebrnym globie", zmarł w wieku 75 lat.
Andrzej Żuławski uznawany był za enfant terrible europejskiego kinaEtienne George/Collection ChristophelEast News
- Andrzej Żuławski był artystą nowatorskim w swym myśleniu i reżyserem odważnym bez granic - powiedział po jego śmierci Dariusz Jabłoński, prezydent Polskiej Akademii Filmowej. - Przekraczał granice tradycyjnego kina - przyznał Feliks Falk.- Starał się opowiadać kino po swojemu i to nie było klasyczne kino. Zawsze było to kino opowiadane z wielką energią, emocją i działające na emocje. Żuławskiemu na tym najbardziej zależało - na swego rodzaju krzyku. Może czasem przesadnym - dodał Falk.
Żuławskiego cenili również krytycy filmowi. - Andrzej Żuławski był reżyserem, który zmieniał język polskiego kina. Był jednym z największych nowatorów i enfant terrible w świecie filmu - powiedział Łukasz Maciejewski. - To był reżyser-wizjoner, reżyser, który miał wyobraźnię, który stosował śmiałe chwyty, śmiałe efekty - dodał krytyk Andrzej Bukowiecki.
W sierpniu 2015 roku premierę miał ostatni film Żuławskiego - "Kosmos" - ekranizacja powieści Witolda Gombrowicza. Artysta otrzymał za niego nagrodę dla najlepszego reżysera na festiwalu filmowym w Locarno. "Kosmos" nazwany został "thrillerem egzystencjalnym".
Andrzej Żuławski, zmarł 17 lutego 2016 roku. Miał 75 lat.
Na zdjęciu Victória Guerra i Clémentine Pons w filmie "Kosmos"materiały prasowe
Pierwszym głośnym filmem Żuławskiego była "Trzecia część nocy" z 1971 roku, w którym główne role zagrali Małgorzata Braunek (do 1976 roku żona reżysera) i Leszek Teleszyński, a autorem zdjęć był Witold Sobociński. W "Trzeciej części nocy", z akcją osadzoną w czasie II wojny światowej, tematyka okupacyjna jest tłem dla rozważań o uniwersalnych problemach: miłości, wierności, odwadze i śmierci.
Na zdjęciu: Małgorzata Braunek w filmie "Trzecia część nocy"materiały prasowe
Zdarzało się, że doprowadzał aktorki do łez. Pisano, że na planie był wobec nich bezwzględny. Oskarżano go o pornografię i pełne przemocy sceny erotyczne. Wszystko to miało służyć realizacji artystycznej wizji reżysera. Filmowy świat cenił jego artyzm i niezależność.
"Wykreował świat, w którym panuje apokalipsa. Świat w stanie widowiskowego, malowniczego rozkładu, dekadenckiego łamania wszelkich norm etycznych, świat zaczadzony złem" - napisano niegdyś o jego twórczości na łamach magazynu "Film".
Na zdjęciu: Andrzej Żuławski w 2008 rokuAgencja FORUM
W 1989 roku odbyła się polska premiera filmu s-f "Na srebrnym globie", o grupie badaczy kosmosu, którzy opuszczają Ziemię w poszukiwaniu wolności i szczęścia. Żuławski pracował nad nim przez 12 lat (produkcję filmu blokowały władze PRL). Scenariusz oparł na powieści swojego stryjecznego dziadka, pisarza Jerzego Żuławskiego.
Na zdjęciu: Andrzej Żuławski na planie filmu "Na srebrnym globie" na krakowskim Kazimierzu (1978)Tomek SikoraAgencja FORUM
Kolejnymi filmami Żuławskiego były "Kobieta publiczna" (1984, Francja) i "Narwana miłość" (1985, Francja). Oba filmy były luźnymi adaptacjami powieści Fiodora Dostojewskiego. Pierwsza nawiązywała do "Biesów", druga do "Idioty".
Na zdjęciu: Valerie Kaprisky i Francis Huster w filmie "Kobieta publiczna"Collection ChristophelEast News
W "Opętaniu" z 1981 roku - dramacie psychologicznym z cechami horroru, uważanym przez wielu krytyków za najlepszy film Żuławskiego - główne role zagrali Isabelle Adjani i Sam Neill. Adjani otrzymała za tę kreację Nagrodę Jury w Cannes dla najlepszej aktorki.
Na zdjęciu: Isabelle Adjani w filmie "Opętanie"Collection ChristophelEast News
"Szamanka" była filmowym powrotem Żuławskiego do Polski. Film, zrealizowany na podstawie scenariusza Manueli Gretkowskiej, od początku wzbudzał wiele kontrowersji, głównie za względu na odważne sceny erotyczne. Najwięcej emocji wywołała scena zjedzenia mózgu przez Włoszkę (Iwona Petry) swemu kochankowi Michałowi (Bogusław Linda). Andrzeja Żuławskiego oskarżano o pornografię, sadystyczne operowanie przemocą, brak klasy i przekroczenie wszelkich zasad dobrego smaku.
Na zdjęciu: Bogusław Linda i Iwona Petry w filmie "Szamanka"Collection ChristophelEast News
Żuławski ma też w dorobku filmy, realizowane za granicą: "Borys Godunow" (1989), "Moje noce są piękniejsze niż twoje dni" (1989) czy opowiadająca o Fryderyku Chopinie "Błękitna nuta" (1990), w której w głównej roli wystąpił wybitny polski pianista Janusz Olejniczak.
Na zdjęciu: Janusz Olejniczak i Sophie Marceau w filmie "Błękitna nuta"Collection ChristophelEast News
W 2000 roku Żuławski nakręcił "Wierność" - oryginalną adaptację powieści Marii de La Fayette "Księżna de Clèves", będącej jednym z największych arcydzieł literatury francuskiej XVII wieku. Główną rolę zagrała Sophie Marceau, a Żuławski uwspółcześnił XVII-historię. Zamiast dworu francuskiego, pojawił się kanadyjski wydawca bulwarowego dziennika, redaktorzy, fotoreporterzy i dziennikarze.
Na zdjęciu: Sophie Marceau i Pascal Greggory w filmie "Wierność"Collection ChristophelEast News
W 1972 roku Żuławski zrealizował film grozy "Diabeł", który cenzura zatrzymała aż na 16 lat (premiera odbyła się dopiero w 1988 roku). Następny film, "Najważniejsze to kochać" (1975), twórca nakręcił już poza Polską. Była to wspólna produkcja RFN, Francji i Włoch, a wystąpili w niej Romy Schneider i Klaus Kinski.
Na zdjęciu: Romy Schneider i Fabio Testi w filmie "Najważniejsze to kochać"Collection ChristophelEast News
Andrzej Żuławski urodził się 22 listopada 1940 roku we Lwowie. Szkołę średnią skończył we Francji. Studiował na wydziale reżyserii wyższej szkoły filmowej IDHEC w Paryżu.
Na początku swojej filmowej kariery Andrzej Żuławski był asystentem i drugim reżyserem u Andrzeja Wajdy - na planach jego filmów "Samson" (1961, na zdjęciu), "Miłość dwudziestolatków" (1962) i "Popioły" (1965).AKPA
"Wykreował świat, w którym panuje jarmarczna apokalipsa. Świat w stanie widowiskowego, malowniczego rozkładu, dekadenckiego łamania wszelkich norm etycznych, świat zaczadzony złem" - napisano niegdyś o jego twórczości na łamach magazynu "Film".
Żuławski - uważany za reżysera kontrowersyjnego, lubiącego szokować widza - sam o sobie mówił w wywiadach: "Jestem osobnikiem krnąbrnym".
"Robię filmy o tym, co mnie torturuje, a kobiety służą mi za medium" - to inna z jego wypowiedzi.
Żuławski urodził się 22 listopada 1940 r. we Lwowie. Szkołę średnią skończył we Francji. Studiował na wydziale reżyserii wyższej szkoły filmowej IDHEC w Paryżu (Institut des Hautes Etudes Cinematographiques, ukończył ją w 1965 r.).
Ojciec przyszłego filmowca, pisarz i dyplomata - Mirosław Żuławski, w latach 1956-1965 pracował w Paryżu, reprezentując Polskę w UNESCO.
Na początku swojej filmowej kariery Andrzej Żuławski był asystentem i drugim reżyserem u Andrzeja Wajdy - na planach jego filmów "Samson" (1961), "Miłość dwudziestolatków" (1962) i "Popioły" (1965).
Pierwszym głośnym filmem Żuławskiego była "Trzecia część nocy" z 1971 r., gdzie główne role zagrali Małgorzata Braunek i Leszek Teleszyński, a autorem zdjęć był Witold Sobociński. W "Trzeciej części nocy", z akcją osadzoną w czasie II wojny światowej, tematyka okupacyjna jest tłem dla rozważań o uniwersalnych problemach: miłości, wierności, odwadze i śmierci.
W piątek, 17 lutego, minął dokładnie rok od śmierci Andrzeja Żuławskiego (C).
Urodził się 22 listopada 1940 r. we Lwowie. Szkołę średnią skończył we Francji. Studiował na wydziale reżyserii wyższej szkoły filmowej IDHEC w Paryżu (Institut des Hautes Etudes Cinematographiques, ukończył ją w 1965 r.).
Na początku swojej filmowej kariery Andrzej Żuławski był asystentem i drugim reżyserem u Andrzeja Wajdy - na planach jego filmów "Samson" (1961, na zdjęciu), "Miłość dwudziestolatków" (1962) i "Popioły" (1965).Danuta LomaczewskaEast News
W 1972 r. Żuławski zrealizował film grozy "Diabeł", który cenzura zatrzymała na 16 lat (premiera odbyła się dopiero w 1988 r.).East News/POLFILM
W 2000 roku Żuławski nakręcił „Wierność” - oryginalną adaptację powieści Marii de La Fayette „Księżna de Clèves”, będącej jednym z największych arcydzieł literatury francuskiej XVII wieku.
Główną rolę zagrała Sophie Marceau, a Żuławski uwspółcześnił XVII-historię. Znikł dwór, król Francji i królowa, książęta i damy dworu. Pojawił się kanadyjski wydawca bulwarowego dziennika, redaktorzy, fotoreporterzy i dziennikarze. GEMINI FILMS/FRANCE 3 CINEMA/MADRAGOA FILMESEast News
Żuławski ma też w dorobku filmy: "Borys Godunow" (1989, Francja/Jugosławia/Hiszpania), "Moje noce są piękniejsze niż twoje dni" (1989, Francja) czy opowiadająca o Fryderyku Chopinie "Błękitna nuta" (1990, Francja), w której w głównej roli zobaczyliśmy wybitnego pianistę Janusza Olejniczaka (na zdjęciu).
Collection ChristophelEast News
W 1972 r. Żuławski zrealizował film grozy "Diabeł", który cenzura zatrzymała na 16 lat (premiera odbyła się dopiero w 1988 r.)., a następny film, "Najważniejsze to kochać" (1975), nakręcił poza Polską; była to wspólna produkcja RFN, Francji i Włoch, a wystąpili w niej Romy Schneider i Klaus Kinski.
W "Opętaniu" z 1981 r. - dramacie psychologicznym z cechami horroru, uważanym przez wielu krytyków za najlepszy film Żuławskiego - główne role zagrali Isabelle Adjani i Sam Neill. Adjani otrzymała za tę kreację Nagrodę Jury w Cannes dla najlepszej aktorki.
Kolejnymi filmami Żuławskiego były "Kobieta publiczna" (1984, Francja) i "Narwana miłość" (1985, Francja). "Narwana miłość" to swobodna adaptacja powieści Fiodora Dostojewskiego "Idiota", w jednej z ról w tym filmie wystąpiła Sophie Marceau.
Marceau - nazywana przez Żuławskiego Zośką, młodsza od reżysera o 26 lat - była przez 17 lat, do 2001 r., jego życiową partnerką. W 1995 r. urodziła Żuławskiemu syna, Vincenta. Matką starszego syna Żuławskiego - Xawerego (ur. 1971), reżysera filmowego, twórcy "Wojny-polsko ruskiej" - jest Małgorzata Braunek.
W 1989 r. odbyła się polska premiera filmu fantastycznego "Na srebrnym globie", o grupie badaczy kosmosu, którzy opuszczają Ziemię w poszukiwaniu wolności i szczęścia, lądują na nieznanej planecie i rozpoczynają budowę nowej cywilizacji. Żuławski pracował nad nim przez 12 lat (produkcję filmu blokowały władze PRL). Scenariusz oparł na powieści swojego stryjecznego dziadka, pisarza Jerzego Żuławskiego.
Żuławski ma też w dorobku filmy: "Borys Godunow" (1989, Francja/Jugosławia/Hiszpania), "Moje noce są piękniejsze niż twoje dni" (1989, Francja), "Błękitna nuta" (1990, Francja), "Szamanka" (1996, Polska/Francja, z Iwoną Petry w roli kobiety, która zabija swojego kochanka) oraz "Wierność" (2000, Francja).
W 2002 r. pojawił się jako aktor w serialu telewizyjnym "Niebezpieczne związki", wspólnej produkcji Wielkiej Brytanii, Francji i Kanady, zrealizowanej według powieści Choderlos de Laclos. Wcielił się w postać Antoine'a Gercourta. Główne role w tym serialu grali: Catherine Deneuve, Rupert Everett, Nastassja Kinski i Leelee Sobieski.
W 2002 r. został uhonorowany francuskim Orderem Legii Honorowej.
W 2010 r. wiele kontrowersji wzbudziła książka Andrzeja Żuławskiego pt. "Nocnik", z powodu której aktorka Weronika Rosati wytoczyła reżyserowi proces o ochronę dóbr osobistych.
W sierpniu 2015 premierę miał ostatni film Żuławskiego - "Kosmos" - ekranizacja powieści Witolda Gombrowicza. Artysta otrzymał za niego nagrodę dla najlepszego reżysera na festiwalu filmowym w Locarno. Nagroda dla Żuławskiego jako dla najlepszego reżysera to "najlepszy sposób, by zachęcić tego wyrafinowanego autora, żeby nie zwlekał zbyt długo z powrotem za kamerę" - głosił komunikat na festiwalowej stronie internetowej, w którym "Kosmos" nazwany został "thrillerem egzystencjalnym".
"Kino to jest drzewo. Siedzimy na różnych gałęziach, ale to jest jedno drzewo" - Żuławski mówił w wywiadzie udzielonym RMF FM. Pytany, dlaczego przez długi czas nie kręcił filmów, stwierdził: "Polska mnie po prostu nie lubi i ta Polska, która mogłaby dać pieniądze na film, ich nie daje. Na szczęście, to tylko kino".
"Kosmos" [trailer]materiały dystrybutora
Ku zaskoczeniu wszystkich artysta został pochowany nie w Warszawie ani Paryżu, ale na Cmentarzu Rzymskokatolickim w Górze Kalwarii. Reżysera żegnali członkowie rodziny - w tym syn Xawery, przyjaciele, ludzie kultury. Obecna była francuska aktorka Sophie Marceau, była życiowa partnerka Żuławskiego.
Pamięć artysty uczczono - zgodnie z jego wolą - chwilą ciszy podczas świeckiej ceremonii.
Xawery Żuławski składa na grobie urnę z prochami Andrzeja ŻuławskiegoMateusz JagielskiEast News
Sophie Marceau na pogrzebie Andrzeja ŻuławskiegoMateusz JagielskiEast News
Urna z prochami Andrzeja ŻuławskiegoMateusz JagielskiEast News
Urna z prochami Andrzeja ŻuławskiegoMateusz JagielskiEast News
Pogrzeb Andrzeja Żuławskiego odbył się 22 lutego na Cmentarzu Rzymskokatolickim w Górze Kalwarii (woj. mazowieckie). Polski twórca zmarł 17 lutego 2016 roku.
Xawery Żuławski, syn reżysera, w drodze na cmentarzMateusz JagielskiEast News
Xawery Żuławski na pogrzebie swego ojca, AndrzejaMateusz JagielskiEast News
W 2019 roku na ekrany kin weszła "Mowa ptaków", film Xawerego Żuławskiego, nakręcony na podstawie ostatniego i bardzo osobistego scenariusza jego ojca. O produkcji było bardzo głośno m.in. z powodu nieprzyjęcia jej do Konkursu Głównego Festiwalu w Gdyni, mimo rekomendacji Zespołu Selekcyjnego. Po wielu publikacjach i protestach film został ostatecznie włączony do konkursu.
"Mowa ptaków" jest pierwszym pełnometrażowym filmem Xawerego Żuławskiego od czasu "Wojny polsko-ruskiej" z 2009 roku.materiały dystrybutora
Kontrowersje towarzyszyły niezakwalifikowaniu filmu do Konkursu Głównego Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, mimo rekomendacji Komitetu Selekcyjnego. Dziennikarka Karolina Korwin Piotrowska wytłumaczyła brak "Mowy ptaków" w konkursowej stawce wydźwiękiem filmu, który jest niekorzystny dla obecnej władzy.
Ostro o decyzji Komitetu Organizacyjnego wypowiedział się także Sebastian Fabjański, który w "Mowie ptaków" zagrał główną rolę. "Nigdy nie mówiłem, że deszcz pada kiedy mi w mordę pluli. Teraz napluli boleśnie. W wolność. Może wygrali bitwę ale wojny nie wygrają" - napisał aktor na swoim profilu na Facebooku.
materiały dystrybutora
Ostatecznie film Żuławskiego został włączony do listy obrazów walczących w Gdyni o Złote Lwy. Do kin całej Polski produkcja trafi 27 września.materiały dystrybutora
"Mowa ptaków" to ekranizacja ostatniego scenariusza zmarłego w 2016 roku Andrzeja Żuławskiego. Muzykę do filmu skomponował Andrzej Korzyński, wieloletni współpracownik Żuławskiego i Andrzeja Wajdy. Za zdjęcia odpowiada Andrzej Jaroszewicz, z którym Andrzej Żuławski pracował wcześniej między innymi przy "Na srebrnym globie" i "Szamance".materiały dystrybutora
Razem ze swoim bratem, chorym na trąd kompozytorem Józefem (Eryk Kulm) usiłuje napisać piosenkę, która stałaby się przebojem.
materiały dystrybutora
W filmie zobaczymy również m.in. Jaśminę Polak, Borysa Szyca oraz Martę Żmudę-Trzebiatowską.
materiały dystrybutora
"Mowa ptaków" jest dzięki temu wspaniałym hołdem dla jednego z najbardziej niepokornych twórców w historii polskiego kina i niezwykłym komentarzem na temat wykluczenia i mechanizmów działania współczesnego społeczeństwa.materiały dystrybutora
Mężczyźni jadą w odwiedziny do swojego ojca Gustawa (Daniel Olbrychski), który jest reżyserem filmowym. materiały dystrybutora
Nauczyciel historii Ludwik (Sebastian Pawlak) zostaje upokorzony przez agresywnych, nacjonalistycznych licealistów.materiały dystrybutora
Podczas wizyty towarzyszy im uczennica Ala (Katarzyna Chojnacka). Dziewczyna nie rozstaje się ze swoim smartfonem, za pomogą którego nagrywa otaczający świat.materiały dystrybutora
Na miejscu zastają swojego brata, malarza Lucjana (Andrzej Chyra).materiały dystrybutora
Polonista Marian (Sebastian Fabijański) usiłuje pomóc swojemu koledze, ale w konsekwencji zostaje zwolniony z pracy.materiały dystrybutora
Bohaterami "Mowy ptaków" są ludzie funkcjonujący na marginesie społeczeństwa - nauczyciel historii, którego poglądy odstają od dominującej narracji, bezrobotny polonista, sprzątaczka, kwiaciarka, kompozytor cierpiący na trąd i licealistka przygotowująca swój pierwszy film. Ci zepchnięci na margines bohaterowie muszą poradzić sobie w świecie, w którym bezmyślność i podążanie za tłumem stają dominująca postawą.
