W piątek minęła setna rocznica urodzin Andrzeja Wajdy, a w październiku minie 10 lat od jego śmierci. Z tej okazji Senat RP ustanowił rok 2026 Rokiem Andrzeja Wajdy. Uroczyste rozpoczęcie obchodów odbyło się w piątek wieczorem w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie, ufundowanym przez Andrzeja Wajdę i Krystynę Zachwatowicz. W gali wzięli udział m.in. ministra kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, przedstawiciele Europejskiego Centrum Solidarności, władz regionalnych i lokalnych, w tym prezydenci Krakowa i Suwałk.
Pytania zadawane przez Wajdę nie należą do przeszłości
"Każdy film Andrzeja Wajdy to opowieść o nas, o Polakach, na dodatek przełożona w taki sposób, że opowieść o nas, o naszej historii, stała się zrozumiana dla ludzi na całym świecie. Czym bardziej Andrzej Wajda opowiadał o nas, tym bardziej opowiadał o uniwersalnych sprawach ludzi na świecie. Świat jest trudny, świat jest niezrozumiały i chciałabym, żeby ten rok, kiedy będziemy opowiadać o twórczości i dorobku Andrzeja Wajdy, spowoduje, że ludzie zaczną myśleć i działać odważniej, przestaną się bać i będą chcieli brać odpowiedzialność za świat w sposób pozytywny" - mówiła Małgorzata Kidawa-Błońska.
Ministra kultury Marta Cienkowska wskazała, że Rok Andrzeja Wajdy powinien być pretekstem do rozmowy o historii i polskiej wspólnocie.
"Wajda był nie tylko reżyserem, był artystą, który potrafił opowiadać o Polsce tak, że słuchał go cały świat. Był twórcą, który potrafił pokazać historię nie jako zamknięty rozdział podręcznika, lecz jako doświadczenie ludzi, ich wyborów, wątpliwości, odwagi i tragizmu. Jego dzieła powstawały w różnych epokach i w różnych politycznych rzeczywistościach, a jednak zawsze powstawały wierne jednemu pytaniu: kim jesteśmy jako wspólnota?" - zwróciła uwagę podczas uroczystości Marta Cienkowska.
"Widzimy, że pytania zadawane przez Wajdę wcale nie należą do przeszłości. Bo w świecie pełnym napięć, konfliktów i dezinformacji, kultura znów staje się przestrzenią odpowiedzialności" - zaznaczyła.
Podczas uroczystości odznaczona została Krystyna Zachwatowicz-Wajda, scenografka teatralna i filmowa. Konsul generalny Francji w Krakowie Cédric Peltier ogłosił, że "w uznaniu życia poświęconego sztuce, teatrowi, kinu oraz przekazywaniu kultury, a także za wyjątkowe zaangażowanie w pielęgnowanie i upowszechnienie dziedzictwa Andrzeja Wajdy - pani Krystyna Zachwatowicz Wajda została podniesiona do godności Oficera Legii Honorowej przez prezydenta Emmanuela Macrona".
"Francja z dumą i wdzięcznością oddaje hołd pani wyjątkowej drodze twórczej oraz niestrudzonemu zaangażowaniu w służbie kulturze" - zwrócił się do Krystyny Zachwatowicz Wajdy konsul.
Zobacz również:
Częścią rozpoczęcia obchodów było także wręczenie przez Fundację Kyoto-Kraków Nagród im. Andrzeja Wajdy, przyznawanych za wybitną działalność w duchu solidarności społecznej, za postawy, które - podobnie jak życie i twórczość jej patrona - łączą artystyczną wrażliwość, odwagę moralną i troskę o wspólnotę. Laureatami wyróżnienia zostali pierwsza dama Danuta Wałęsa i polsko-białoruski dziennikarz, więzień polityczny Andrzej Poczobut - nagrodę w jego imieniu odebrała córka.
Na koniec ogłoszono, że nazwiskiem Krystyna Zachwatowicz została nazwana asteroida.
"Wajda. W stulecie urodzin": wystawa w Muzeum Manggha w Krakowie
Z okazji Roku Wajdy Muzeum Manggha przygotowało ekspozycję "Wajda. W stulecie urodzin". Wystawa odnosi się do doświadczenia Wajdy z czasów drugiej wojny światowej i wpływu wojny na filmowca w pierwszej fazie jego twórczości. Opowiada o fascynacji malarstwem, przyjaźni z innymi twórcami, buncie w czasie karnawału Solidarności, zaangażowaniu kulturalnym i politycznym, a także takich inicjatywach, jak Mistrzowska Szkoła Andrzeja Wajdy i Pawilon Wyspiańskiego.
Na wystawie zgromadzono notesy, dzienniki, kalendarze, szkicowniki, fotografie. Niektóre z przedmiotów zostaną pokazane publiczności po raz pierwszy. Wernisaż odbędzie się w sobotę. Ekspozycja pokazuje także sztukę japońską i rysunki, które Wajda tworzył w czasie podróży po Japonii w latach 80. i 90. XX wieku.
Wystawa potrwa od 7 marca do 28 czerwca.
!["Buntownik" [trailer]](https://i.iplsc.com/000MMPXK7MKY6X9F-C401.webp)