Jeden z najważniejszych polskich twórców. Jego dzieła zapadają w pamięć

Andrzej Barański urodził się w 1941 w Pińczowie. Studiował na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, a w 1973 roku ukończył studia w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Teatralnej i Telewizyjnej w Łodzi. Jego filmem dyplomowym była etiuda "Księżyc". Po zakończeniu studiów przez kilka lat pracował dla Wytwórni Filmów Oświatowych.

Barański znany jest przede wszystkim z produkcji podejmujących problematykę polskiej prowincji, która prezentowana jest w sposób liryczny. Afirmujące życie, nostalgiczne dzieła reżysera znacznie odbiegały od kina moralnego niepokoju, które tworzyli jego rówieśnicy.

"Na ekranie króluje metafora i wizualna poezja, a także liczne obserwacje i refleksje, teksty oparte są często na literaturze oraz przeżyciach samego Barańskiego" - czytamy na stronie Stowarzyszenia Filmowców Polskich.

Zobacz również:

---

Wiadomości

Kulisy legendarnej roli. Te fakty znają tylko najwięksi fani

---

• Ruszył nabór filmów na 51. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni
• Superprodukcja debiutowała w 2019 roku. Zobaczymy ją ponownie w kinach... w nowej wersji?

Jednym z najlepszych dzieł Barańskiego pozostaje inspirowany prozą Stanisława Czycza film "Nad rzeką, której nie ma" (1991). Obraz okazał się ogromną szansą dla Joanny Trzepiecińskiej, która wówczas stawiała pierwsze kroki w branży.

"Główną kobiecą rolę w filmie, rolę Marty, Barański powierzył młodziutkiej Joannie Trzepiecińskiej, zaledwie trzy lata po skończeniu szkoły teatralnej. I tak powstał film, który kochają chyba wszyscy. Jeżeli pojęcie 'kina kultowego' ma jakikolwiek sens, to 'Nad rzeką której nie ma' jest dla mnie kwintesencją tego określenia" - odnotował krytyk Łukasz Maciejewski.

Reżyser zasłynął również dzięki takim produkcjom jak: "Kawalerskie życie na obczyźnie" (1992), "Dwa księżyce" (1993), "Horror w Wesołych Bagniskach" (1995), "Dzień wielkiej ryby" (1996), "Parę osób, mały czas" (2008) czy "Księstwo" (2010). Tym, co wyróżnia jego twórczość jest fakt, że często podejmował się ekranizacji tekstów z natury niefilmowych, pozbawionych dramaturgii i unikających sensacji. Interesowały go proste, pozbawione spektakularności historie, w których zawsze potrafił odnaleźć coś wyjątkowego.

Twórczą filozofię Barańskiego idealnie ilustruje jego podejście do kwestii tytułu filmu. Wyjaśniając znaczenie "Parę osób, mały czas" Barański pokusił się o zdefiniowanie swego artystycznego motto:

"Nie lubię tłumaczyć tytułu, a nawet czuję przed tym strach. To raczej jest piękny motyl i lepiej przyjrzeć mu się kiedy fruwa, nie starać się go złapać, wziąć w ręce i uszkodzić skrzydła, tylko po to, by mu się przyglądać".

Barański na przestrzeni lat zdobył wiele wyróżnień, w tym Złoty i Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis", odznakę "Za Zasługi dla Miasta Łodzi" przyznana przez Radę Miejską w Łodzi, Orła za najlepszy scenariusz ("Parę osób, mały czas") czy przyznaną podczas Berlinale Nagrodę Międzynarodowej Federacji Krytyki Filmowej (FIPRESCI) za produkcję "Kobieta z prowincji". W 2020 roku otrzymał także "Platynowe Lwy" za całokształt twórczości na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni.

"Zagrali u niego prawie wszyscy wybitni polscy aktorzy. Nie znam ani jednego przypadku, żeby ktokolwiek mówił o Barańskim z cieniem ironii, albo z dystansem. Przeciwnie, na hasło Andrzej Barański, twarze moich rozmówców natychmiast się rozpromieniają. Jakby jaśnieli" - zauważył Łukasz Maciejewski.

Istotę i wyjątkowość filmów Barańskiego w doskonały sposób opisała Dorota Masłowska we wstępie do wywiadu-rzeki przeprowadzonego przez Piotra Mareckiego z reżyserem. Zachwycona jego twórczością pisarka zwróciła uwagę na "kompletną, prowokacyjną niespektakularność, pod którą kryje się piękne, niewymyślone, zbudowane z mgnień, drgnięć, mruknięć i mrugnięć kino. Odważne, bo niewdzięczące się do widza, pozbawione fajerwerków, łatwych kluczy".

Zobacz też:

Ta historia zdobyła serca Polaków. Powstaje film na podstawie bestsellera