"40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii"
Muzeum Kinematografii w Łodzi obchodzi w 2026 roku jubileusz 40-lecia. Z tej okazji została przygotowana wyjątkowa wystawa "40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii". Będzie można ją oglądać od 29 maja 2026 roku.
Muzeum Kinematografii w Łodzi, jako niezależna instytucja kultury, rozpoczęło działalność 1 stycznia 1986 roku. Kilka miesięcy później, w kwietniu, zespół muzealny przeniósł się z Muzeum Historii Miasta Łodzi do zabytkowego Pałacu Scheiblerów przy Placu Zwycięstwa 1, który do dziś pozostaje siedzibą placówki.
10 maja 1986 roku otwarto dla zwiedzających pierwszą wystawę "Reymont - Ziemia obiecana - Wajda". Ekspozycja, przygotowana we współpracy z Andrzejem Wajdą, stała się symbolicznym początkiem działalności instytucji. Reżyser przekazał wówczas Muzeum kolekcję plakatów oraz pomnik Birkuta.
Pierwszym dyrektorem Muzeum Kinematografii został Antoni Szram, który kierował placówką do 2000 roku. Następnie funkcję tę objął Mieczysław Kuźmicki, a w 2015 roku Marzena Bomanowska.
Wystawa z okazji jubileuszu 40-lecia Muzeum Kinematografii jest hołdem dla twórców kina oraz dla twórców naszej kolekcji, która liczy już ponad 90 tysięcy obiektów. Wybór eksponatów opiera się nie na wizji kuratorskiej, ale na osobistych decyzjach osób zaproszonych do współtworzenia tej ekspozycji. To reżyserzy, aktorzy, scenografowie, operatorzy, montażyści, kompozytorzy, producenci, filmoznawcy, twórcy plakatów i muzealnicy. Poprosiliśmy ich o wyłuskanie z kolekcji jednego interesującego dla nich obiektu oraz o uzasadnienie wyboru
Hoffman, Olbrychski, Nehrebecka, Machulski, Zanussi i inni
Do współtworzenia wystawy "40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii" zaproszono 40 przedstawicieli świata filmu, nauki i kultury, m.in. Jerzego Hoffmana, Ewę Puszczyńską, Daniela Olbrychskiego, Annę Nehrebecką, Joannę Łapińska, Grzegorza Łoszewskiego, Juliusza Machulskiego, Krzysztofa Zanussiego, Romana Gutka czy Pawła Maślonę.
Każda z zaproszonych osób wskazała szczególnie ważny dla siebie eksponat spośród liczącej ponad 90 tysięcy obiektów imponującej kolekcji muzealnej. Wybrane muzealia zostaną zaprezentowane w wyjątkowej aranżacji inspirowanej królewskim skarbcem.
Eksponaty prezentowane na wystawie są po części zakupami dokonanymi przez Muzeum Kinematografii, a po części osobistymi darami od Andrzeja Wajdy, Allana Starskiego, Krzesimira Dębskiego, Marii Rybkowskiej (żony Jana Rybkowskiego), Wandy Jakubowskiej, Piotra Dzięcioła czy Jadwigi Strzeleckiej (siostry Andrzeja Munka).
Przez cztery dekady Muzeum zgromadziło jeden z najcenniejszych i najbardziej różnorodnych zbiorów związanych z historią kina w Europie Środkowej
W zbiorach znajdują się zarówno unikatowe zabytki techniki filmowej, jak i osobiste archiwa najwybitniejszych twórców polskiego kina. Szczególne miejsce zajmują latarnie magiczne, zabawki optyczne, fotoplastikon Augusta Fuhrmanna czy orchestrion Atlantic - urządzenia, które pokazują początki fascynacji ruchomym obrazem jeszcze sprzed narodzin kina.
Równocześnie Muzeum przechowuje świadectwa pracy i życia takich twórców jak Jerzy Kawalerowicz, Wojciech Jerzy Has, Aleksander Ford czy Jerzy Toeplitz. Prywatne notatki, scenariusze, korespondencja i pamiątki pozwalają zajrzeć za kulisy procesu twórczego oraz historii polskiej kinematografii.
Jedną z najważniejszych części kolekcji są plakaty filmowe i programy kinowe. Muzeum posiada największy w Polsce zbiór programów filmowych oraz jedne z największych w Europie kolekcji plakatów do filmów Andrzeja Wajdy, Krzysztofa Kieślowskiego i Romana Polańskiego.
Integralną częścią zbiorów pozostaje historia Łodzi Filmowej. Muzeum dokumentuje działalność Wytwórni Filmów Fabularnych, Wytwórni Filmów Oświatowych. Se-Ma-Fora oraz środowiska filmowego związanego z miastem. Ważne miejsce zajmują kostiumy, rekwizyty i projekty scenograficzne. Z kolei dział animacji - obejmujący tysiące lalek, celuloidów i scenopisów obrazkowych - przypomina o znaczeniu polskiej szkoły animacji dla światowej kultury filmowej.
Lista osób, które wybrały obiekty na wystawę (kolejność alfabetyczna):
Jacek Bławut, reżyser filmowy, dokumentalista
Marzena Bomanowska, dyrektorka Muzeum Kinematografii w Łodzi
Krzesimir Dębski, kompozytor
Kamila Dorbach, dyrektorka Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej
Piotr Dzięcioł, producent filmowy
Paweł Edelman, operator, wykładowca na Wydziale Operatorskim PWSFTviT w Łodzi
prof. Milenia Fiedler, montażystka, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi
Monika Głowacka, dyrektorka Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi
Roman Gutek, założyciel firmy dystrybucyjnej Gutek Film
Andrzej Haliński, scenograf
Jerzy Hoffman, reżyser i scenarzysta
Stanisław Janicki, krytyk filmowy i historyk kina
Jarosław Kamiński, montażysta, wykładowca na Wydziale Reżyserii PWSFTviT w Łodzi
Dorota Kędzierzawska, reżyser i scenarzysta
Jan Jakub Kolski, reżyser i scenarzysta
Mieczysław Kuźmicki, dyrektor Muzeum Kinematografii w Łodzi w latach 2000-2014
prof. Tadeusz Lubelski, teoretyk i historyk filmu
Joanna Łapińska, dyrektorka artystyczna Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni
Grzegorz Łoszewski, prezes Stowarzyszenia Filmowców Polskich
Paweł Łoziński, reżyser i dokumentalista
Juliusz Machulski, reżyser i scenarzysta
Łukasz Maciejewski, krytyk filmowy i teatralny, wykładowca na Wydziale Aktorskim PWSFTviT w Łodzi
Paweł Maślona, reżyser i scenarzysta
Zbigniew Modej, kaskader
Anna Nehrebecka, aktorka
Katarzyna Nowak, dyrektorka Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha
Daniel Olbrychski, aktor
Michał Oleszczyk, filmoznawca, wykładowca Wydziału "Artes Liberales" Uniwersytetu Warszawskiego
Andrzej Pągowski, artysta grafik, autor plakatów
Ewa Puszczyńska, producentka filmowa
prof. Piotr Sitarski, filmoznawca w Instytucie Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego
Allan Starski, scenograf, laureat Oscara
Daniel Szczechura, reżyser i scenarzysta filmów animowanych
prof. Monika Talarczyk, historyczka kina i krytyczka filmowa, wykładowczyni na Wydziale Organizacji Sztuki Filmowej PWSFTviT w Łodzi
Jarosław Trybuś, historyk sztuki, wicedyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie
Krystyna Zachwatowicz-Wajda, scenograf
Krystyna Zamysłowska, główny inwentaryzator zbiorów Muzeum Kinematografii w Łodzi do 2019 r.
Krzysztof Zanussi, reżyser i scenarzysta
Janusz Zaorski, reżyser i scenarzysta
prof. Kamila Żyto, kierownik Katedry Filmu i Mediów Audiowizualnych na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego
Wystawa "40 skarbów na 40-lecie Muzeum Kinematografii" czynna od 29 maja 2026 roku.
